6 ประเด็นลี้ลับช่วยไขปริศนาโลก มูลเหตุที่ทำให้ 3 ภารกิจอวกาศต่างมุ่งหน้าไป ‘ดาวศุกร์’

ดาวศุกร์ยังคงมีภูเขาไฟอยู่หรือไม่?

การสำรวจก่อนหน้านี้แสดงให้เห็นว่า มีภูเขาไฟอยู่บนดาวศุกร์ แต่ก็ยังไม่เป็นที่ชัดเจนว่าในช่วง 2,000 – 3,000 ปีที่ผ่านมา ยังคงมีภูเขาไฟที่ยังปะทุหลงเหลืออยู่บ้างหรือไม่ และเป็นไปได้หรือไม่ที่จะยังมีภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นอยู่ในปัจจุบัน ทั้ง VERITAS และ EnVision จะช่วยตอบคำถามนี้โดยการทำแผนที่พื้นผิวดาวเคราะห์ โดยโดยเฉพาะรูปภาพที่มีความละเอียดสูงของ EnVision ซึ่งคาดว่าจะช่วยเปิดเผยคุณลักษณะพื้นผิวที่มองไม่เห็นก่อนหน้านี้

ภาพจำลองภูเขาไฟชื่อ Sapas Mons แสดงให้เห็นทางลาวาไหลเป็นระยะทางหลายร้อยกิโลเมตรผ่านที่ราบที่แตกร้าวซึ่งแสดงอยู่เบื้องหน้าจนถึงฐานของภูเขา ซึ่งวัดได้ 248 ไมล์จากความสูง 0.9 ไมล์
เฉดสีจำลองมาจากภาพสีที่บันทึกโดยยานอวกาศ Venera 13 และ 14 ของโซเวียต
ภาพนี้ผลิตโดยโครงการ Solar System Visualization และทีม Magellan Science ที่ JPL Multimission Image Processing Laboratory
Credit : NASA/JPL

การทำแผนที่นี้จะรวมถึงการมองหาลักษณะบ่งชี้ของภูเขาไฟ เช่น กระแสลาวา และร่องรอยที่เกิดจากความแปรปรวนของสภาพอากาศ วิลสันอธิบายว่า กระแสลาวาใหม่อาจดูมืดหรือดำเป็นพิเศษ ร่องรอยความแปรปรวนของสภาพอากาศก็สามารถบ่งชี้ได้ว่า การปะทุนั้นเกิดขึ้นเมื่อไหร่

ภาพจำลองภูเขาไฟปะทุบนดาวศุกร์แสดงให้เห็นถึงพื้นที่ที่ก่อตัวขึ้นเนื่องจากลาวา
Credit : NASA/ JPL-Caltech/ Peter Rubin

ยานอวกาศ Akatsuki ได้สังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงล่าสุดของปริมาณแสงอัลตราไวโอเลตที่ดูดกลืนโดยชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์ ซึ่งอาจบ่งบอกถึงการปะทุของภูเขาไฟครั้งล่าสุด มาซาโตะ นากามูระ (Masato Nakamura) ผู้จัดการโครงการของ Akatsuki จากสถาบันอวกาศและวิทยาศาสตร์อวกาศในเมืองซางามิฮาระ (Sagamihara) ประเทศญี่ปุ่น กล่าวว่า“สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปของดาวศุกร์ที่เราเห็นอยู่ทุกวันนี้ อาจขึ้นอยู่กับการปะทุของภูเขาไฟ” 

ฟอสฟีนกับชีวิตบนดาวศุกร์?

ปีที่แล้ว นักวิทยาศาสตร์ประกาศว่าพวกเขาได้ตรวจพบฟอสฟีน ซึ่งเป็นสารประกอบของฟอสฟอรัสและอาจเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงชีวิตบนดาวศุกร์ วิธีการนี้จะเกิดขึ้นได้อย่างไรนั้นยังไม่ชัดเจน แต่มันมีความเป็นไปได้ว่า มันเกิดจากจุลินทรีย์ในชั้นบรรยากาศของดาว

แน่นอนว่าข้อสันนิษฐานนี้ถูกตั้งคำถามและได้รับการถกเถียงกันอย่างถึงพริกถึงขิง และบทสรุปของเรื่องราวนี้อาจจะจบลงด้วยภารกิจ DAVINCI+ ที่มีโพรบตรวจจับองค์ประกอบในชั้นบรรยากาศนั่นเอง

“ถ้ามีฟอสฟีนอยู่มาก เราจะสามารถวัดได้อย่างแน่นอน” การ์วินกล่าว

เป็นไปได้หรือที่จะมี ‘หิมะ’ บนดาวศุกร์?

ยอดภูเขาของดาวเคราะห์ที่อยู่สูงกว่า 2.6 กิโลเมตรนั้นสะท้อนแสงอย่างน่าประหลาด เช่นเดียวกับยอดภูเขาบนโลก “นั่นเป็นสิ่งบ่งชี้ว่า มีหิมะและน้ำค้างแข็งเกาะอยู่เหนือระดับความสูงที่กำหนด” วิลสันกล่าว แต่ดาวศุกร์นั้นร้อนเกินกว่าที่จะมีน้ำได้ ทำให้นักวิทยาศาสตร์สงสัยว่าบริเวณสะท้อนแสงอาจเป็นอย่างอื่นมากกว่า

ความเป็นไปได้อย่างหนึ่งคือสารที่เรียกว่าเซมิคอนดักเตอร์สโนว์ (Semiconductor snow)  ซึ่งเป็นส่วนผสมของโลหะที่ค่อนข้างแปลก เช่น บิสมัทเทลลูเรียมและกำมะถัน (tellurium and sulfur) ซึ่งสามารถควบแน่นที่ระดับความสูงที่สูงขึ้นและเป็นที่รู้กันว่าเกิดจากการปะทุของภูเขาไฟ ภารกิจ DAVINCI+ อาจตรวจพบวัสดุเหล่านี้ในบรรยากาศ ในขณะที่ภารกิจ VERITAS และ EnVision อาจจะพบตะกอนของสารประเภทนี้ใกล้ปากปล่องภูเขาไฟ

บางทีสักวันหนึ่ง นักวิจัยจะสุ่มตัวอย่างจากยอดเขาเหล่านี้ด้วยยานลงจอดโดยตรง “เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ในทางเทคนิคอย่างแน่นอน” วิลสันกล่าว

เมื่อทบทวนดูประเด็นต่าง ๆ ที่ว่ามาจะเห็นได้ว่า ฉายาว่า ‘ฝาแฝดของโลก’ อาจจะถูกพิสูจน์ได้ด้วยการสำรวจในอนาคตเหล่านี้ มารอดูร่วมลุ้นกันว่า ผลลัพธ์ที่ได้จะชี้ว่าดาวศุกร์เป็น ‘แฝดเหมือน’ ‘แฝดคล้าย’ หรือ ‘แฝดเทียม’ กันแน่ อะไรคือปัจจัยที่ทำให้เกิดสภาพอากาศที่แตกต่างระหว่างดาวพี่น้องดังเช่นที่เป็นในทุกวันนี้ และนั่นก็อาจจะช่วยให้เราเข้าใจและป้องกันไม่ให้โลกของเราดำเนินรอยตามความผิดพลาดนั้นก็เป็นได้

อ้างอิง

Nature

NASA1 / NASA2 / NASA3 / NASA4 / NASA5

พิสูจน์อักษร : สุชยา เกษจำรัส