ฮีตสโตรก (Heat Stroke) หรือโรคลมแดดเป็นภาวะอันตราย เกิดจากร่างกายมีอุณหภูมิสูงตั้งแต่ 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป ซึ่งเกิดจากการได้รับความร้อนสะสมจากสภาพอากาศหรือการออกกำลังกายจนกลไกภายในร่างกายสูญเสียฟังก์ชันในการระบายความร้อน ทำให้อุณหภูมิร่างกายไม่ลดลง เมื่ออุณหภูมิแกนกลางร่างกาย (Core Temperature) สูงมากขึ้นจะส่งผลกระทบต่ออวัยวะทำงานผิดปกติ หากไม่ได้รับการรักษาและการปฐมพยาบาลอย่างเร่งด่วนอาจทำให้เสียชีวิตได้
อาการและสัญญาณของฮีตสโตรก
อุณหภูมิร่างกายที่สูงขึ้นจะส่งผลให้ระบบการทำงานของร่างกายผิดปกติและหยุดการทำงานได้ หากพบอาการต่อไปนี้ควรปฐมพยาบาลทันที
- ตัวร้อนจัด เป็นไข้สูงเกิน 40 องศาเซลเซียส
- เหงื่อไม่ออก ผิวแห้ง แม้อากาศร้อนจัด
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นตะคริว
- สับสน กระสับกระส่าย พูดไม่ชัด พูดไม่รู้เรื่อง เพ้อ
- เวียนหัว ทรงตัวไม่ได้ เป็นลม
- หน้าแดง ตัวแดงจากความร้อน
- กระหายน้ำอย่างรุนแรง
- คลื่นไส้ อาเจียน
- หายใจหอบเหนื่อย
- ปวดหัว
- โคมา (Coma) หรือภาวะที่ร่างกายไม่ตอบสนอง
- ความดันโลหิตต่ำ ช็อก และเสียชีวิต
คนที่มีอาการฮีตสโตรกอาจมีอาการต่างกันไปตามความรุนแรงของโรค โดยมีอาการหลักเป็นอาการเป็นไข้สูง ตัวร้อนจัด หากพบคนที่มีสัญญาณฮีตสโตรกควรปฐมพยาบาลทันทีเพื่อป้องกันการเสียชีวิต
วิธีปฐมพยาบาลฮีตสโตรก
ฮีตสโตรกเป็นภาวะฉุกเฉินที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลโดยแพทย์ ควรโทรเรียกรถพยาบาลหรือนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที ในระหว่างนั้นควรปฐมพยาบาลด้วยวิธีต่อไปนี้
- พาผู้เข้าไปในที่ร่ม อากาศเย็น อากาศถ่าย เปิดเครื่องปรับอากาศหรือพัดลม
- ยกขาผู้ป่วยให้สูงหรือพาดกับเฟอร์นิเจอร์ต่าง ๆ เพื่อให้เลือดไปเลี้ยงสมอง
- ถอดเสื้อผ้าออกเพื่อระบายความร้อน
- หากผู้ป่วยยังรู้สึกตัว ควรให้จิบน้ำเย็นตลอดจนกว่าจะถึงมือแพทย์
- ลดอุณหภูมิร่างกายด้วยการใช้น้ำราดหรือพรมตามร่างกาย ใช้ผ้าชุดน้ำเย็นเช็ดทั่วตัว โดยเฉพาะศีรษะ รักแร้ ขาหนีบ คอ และข้อพับอื่น ๆ การเช็ดย้อนรูขุมขนช่วยลดอุณหภูมิได้เร็วขึ้น
- หากมีถังหรืออ่างอาบน้ำสามารถให้ผู้ป่วยลงไปแช่น้ำได้ แต่ต้องเฝ้าไว้ตลอด เพราะผู้ป่วยอาจหมดสติและจมน้ำได้
- วางผ้าเย็นหรือแผ่นเจลเย็นไว้ตามร่างกายจุดต่าง ๆ
- หากผู้ประสบเหตุหมดสติ ไม่ตอบสนอง ไม่หายใจ หรือหายใจผิดปกติให้ทำ CPR
วิธีป้องกันฮีตสโตรกเบื้องต้นคือเลี่ยงการอยู่กลางแจ้ง ควรอยู่ในห้องที่เย็นและอากาศถ่ายเท และจิบน้ำตลอดทั้งวัน
ที่มา: Mayo Clinic, POBPAD
