ทีวี OLED ขอบดำ-พิกเซลตาย เกิดจากอะไร ? สรุปผลทดสอบเทียบชัด ๆ ทีวีรุ่นไหนรอด รุ่นไหนร่วง

ปกติเวลาพูดถึงทีวี OLED ทุกคนมักจะกลัวเรื่อง ‘จอเบิร์น‘ กันเป็นอันดับแรก แต่จริง ๆ แล้วมันมีอีกตัวที่คนบ่นกันในบอร์ดต่างประเทศอย่าง Reddit ซึ่งเขาเรียกว่า Edge Rot บ้านเราก็คืออาการที่ขอบจอทีวีมันแตก ๆ เหมือนมีมดมาทำรัง มีอาการเหมือนจอเสียนั่นแหละ ซึ่งทางเว็บไซต์รีวิวชื่อดังอย่าง RTINGS.com ได้ทำการทดสอบระยะยาวและยืนยันแล้วว่า ปัญหานี้มีอยู่จริงในจอประเภท WOLED (จอ OLED ของฝั่ง LG Display ที่ใช้กันในหลายแบรนด์)

Edge Rot คืออะไร ?

แปลตรงตัวคืออาการ ‘ขอบจอเน่า‘ เป็นคำที่ใช้เรียกอาการที่เม็ดพิกเซลตาย หรือแตก (Dead Pixel) เกิดขึ้นเป็นจุด ๆ หรือกระจุกตัวกันเป็นปื้นดำ ๆ ลามอยู่ตามบริเวณขอบหรือมุมของหน้าจอ ดูเผิน ๆ เหมือนราขึ้นตามขอบกำแพง

แต่ไม่ใช่จอเบิร์นนะ ความต่างจากจอเบิร์นต่ออาการนี้ไม่ได้เกิดจากการเปิดภาพนิ่งค้างไว้เหมือนจอเบิร์น ต่อให้เราเปลี่ยนช่องดูคอนเทนต์หลากหลายแค่ไหนก็ป้องกันไม่ได้ ถ้าน้อย ๆ อาจจะมองไม่เห็นเวลาดูหนังปกติ แต่ถ้าลามหนัก ๆ จะกวนสายตามาก จนหงุดหงิดได้เลย

Edge Rot เกิดจากอะไร ?

จากการสอบถามผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรม คาดว่ามาจาก 2-3 สาเหตุหลักจากกระบวนการผลิตและวัสดุ ดังนี้

• ซีลกันความชื้นเสื่อมสภาพ : สารในจอ OLED แพ้ความชื้นและอากาศ ปกติผู้ผลิตจะต้องเคลือบชั้นป้องกันไว้ แต่ถ้าซีลตรงขอบจอมีตำหนิหรือเสื่อมสภาพ (ขอบจอลอกหรืออากาศเข้า) ความชื้นจะซึมเข้าไปทำลายเม็ดพิกเซลจากด้านนอก
• สิ่งปนเปื้อนตั้งแต่การผลิตในโรงงาน: ถ้ามีฝุ่นหรือสิ่งแปลกปลอมหลุดเข้าไปติดอยู่ในชั้นพาเนลตั้งแต่ตอนผลิต เมื่อใช้งานไปเรื่อย ๆ จุดนั้นจะค่อย ๆ ตายไปเอง
• อายุของจอ vs ชั่วโมงการใช้งาน: ข้อมูลในเว็บชี้ว่าเรื่อง ‘ขอบจอลอก/ความชื้นเข้า‘ มักขึ้นอยู่กับ อายุปีของทีวีนับตั้งแต่วันผลิต ส่วนเรื่องพิกเซลตายเป็นจุด ๆ โดยที่ซีลไม่ลอก ส่วนใหญ่เกิดจาก ชั่วโมงการเปิดใช้งานที่สะสมมานาน ก็คือชั่วโมงการใช้งานบ่อยนั่นแหละ

ผลการทดสอบสุดโหด 18,000 ชั่วโมง

RTINGS RTINGS จับทีวีมาเปิดทดสอบแบบมาราธอนสะสมถึง 18,000 ชั่วโมง (เทียบเท่าการใช้งานในบ้านทั่วไปราว ๆ 10 ปี) โดยพบว่าทีวีที่ใช้พาเนล WOLED ปี 2020–2023 จำนวน 14 จาก 16 เครื่อง เกิดอาการขอบจอเน่า หรือ Edge Rot (ขนาดทีวีส่วนตัวของพนักงาน RTINGS เองอย่าง LG GX และ LG C1 ที่ใช้ดูปกติที่บ้านก็ยังโดนไปด้วย)

สรุปผลแยกตามชนิดพาเนลได้ดังนี้:

1. พาเนล WOLED รุ่นเก่า (WBC) ปี 2020–2022: อาการหนักสุด พังไปถึง 9 จาก 10 เครื่อง (90%) มีเพียง LG A2 (2022) รุ่นเดียวที่รอดบาดแผล ส่วนรุ่นที่โดนมีตั้งแต่ระดับน้อยไปจนถึงขั้นรุนแรง ระดับรุนแรง > LG BX (2020), Vizio OLED (2020), LG A1 (2021 – มีอาการซีลขอบลอกชัดเจน), LG C1 (2021), Sony A80J (2021) พวกนี้พิกเซลตายเป็นกระจุกใหญ่ หรือตายเรียงเป็นแถบยาวรอบกรอบจอ ระดับปานกลางค่อนไปทางมาก > LG CX (2020), Sony A8H (2020), LG B1 (2021) พิกเซลตายตามมุมและขอบจอชัดเจน ระดับน้อย > LG B2 (2022) — เริ่มมีพิกเซลเสื่อมแถวขอบบนซ้าย แต่ยังสังเกตเห็นได้ยาก
2. พาเนล WOLED รุ่นใหม่ขึ้นมา (WBE / Evo) ปี 2021–2023: ดีขึ้นแต่ยังไม่รอด พาเนลรุ่นนี้เปลี่ยนมาใช้สารดิวทีเรียม (Deuterium) เพื่อช่วยลดจอเบิร์นและยืดอายุการใช้งาน แต่ก็ยังเจออาการขอบจอเน่าอยู่ 5 จาก 6 เครื่อง เพียงแต่ความรุนแรงลดลงเมื่อเทียบกับรุ่น WBC: ระดับรุนแรง > Sony A90J (2021) ระดับปานกลางค่อนไปทางมาก (Significant): LG G1 (2021), LG G2 (2022) ระดับน้อย > LG C2 (2022), Sony A90K (2022) — มีพิกเซลตายแค่ไม่กี่จุด รุ่นที่รอด 100% มีแค่ LG G3 (2023) เป็นตัวเดียวในกลุ่มนี้ที่ขอบจอใสกิ๊ง ไม่มีพิกเซลตายแม้แต่จุดเดียว (มีแค่รอยเบิร์นจากการเปิดช่องข่าว CNN ทิ้งไว้ 18,000 ชม.) ซึ่งถือเป็นสัญญาณที่ดีมากสำหรับพาเนลยุคตั้งแต่ปี 2023+
3. พาเนล QD-OLED (จากฝั่ง Samsung Display) รอดทุกเครื่อง ! ในการทดสอบมีทีวี QD-OLED อยู่ 3 รุ่น ได้แก่ Samsung S95B (2022), Sony A95K (2022) และ Samsung S95C (2023) ผลคือ ไม่พบอาการขอบจอเน่าเลยแม้แต่เครื่องเดียว และไม่มีพิกเซลตายสักจุด รวมถึงในโลกออนไลน์ก็ยังไม่มีใครบ่นเรื่องนี้ในฝั่ง QD-OLED คาดว่าเป็นเพราะโครงสร้างและวิธีซีลขอบจอในโรงงานที่ต่างกัน อย่างไรก็ตาม จำนวนทดสอบแค่ 3 เครื่อง และเทคโนโลยีนี้ยังค่อนข้างใหม่ จึงยังฟันธงไม่ได้ 100% ว่าอนาคตจะไม่มีโอกาสเป็นเลย
4. จอมอนิเตอร์ OLED (OLED Monitors): รอดหมด ทดสอบไป 3 รุ่น คือ Dell Alienware AW3423DWF (QD-OLED), Samsung Odyssey OLED G85SB (QD-OLED) และ LG 27GR95QE-B (WOLED) ทั้ง 3 ตัวไม่มีอาการขอบจอเน่าเลย

ฝากถึงคนใช้ทีวี OLED หรือคนที่กำลังจะซื้อ ผู้เชี่ยวชาญในวงการบอกไว้ในแหล่งอ้างอิงว่า พาเนล WOLED ที่ผลิตตั้งแต่ปี 2024 เป็นต้นมา (รวมถึงเทคโนโลยีใหม่อย่าง Tandem RGB WOLED) เขามีการปรับปรุงกระบวนการผลิตขนานใหญ่เพื่อแก้ปัญหานี้แล้ว แต่ทาง RTINGS ก็ยังให้คะแนนความทนทาน (Expected Reliability) ของฝั่ง WOLED ต่ำกว่า QD-OLED อยู่เล็กน้อย เพื่อรอดูผลพิสูจน์ในระยะยาวก่อน

แต่ถึงจะมีจุดดำตามขอบจอ แต่ตัวทีวีก็ยังเปิดใช้งานได้ตามปกตินะ และถ้าเทียบอัตราการพังสนิทเปิดไม่ติดแล้ว จอ OLED ทั้งสองแบบยังถือว่าอึดและเสียยากกว่าทีวีจอ LCD ทั่วไปด้วยซ้ำ เพียงแต่ว่าถ้าใครซีเรียสเรื่องความสมบูรณ์ของเม็ดพิกเซลในระยะยาว จอของฝั่ง QD-OLED จะดูดีกว่า เทียบจากการทดสอบ]