คำว่า Negative Income Tax หรือ ภาษีเงินได้ติดลบ ได้กลายเป็นประเด็นร้อนในสังคมไทยเพียงชั่วข้ามคืน หลังจากการเปิดเผยแผนยุทธศาสตร์ของกระทรวงการคลังที่ตั้งเป้าจะนำระบบนี้มาใช้จริงภายในปี 2570 แนวคิดที่อาจพลิกโฉมระบบสวัสดิการและโครงสร้างภาษีของประเทศครั้งใหญ่นี้คืออะไร ? และเมื่อวันที่คนไทยทุกคนต้องเข้าสู่ระบบภาษีมาถึง...อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง? บทความนี้จะพาไปสำรวจทุกมิติของ Negative Income Tax (NIT) ตั้งแต่แนวคิดพื้นฐาน วิธีการคำนวณ ผลกระทบต่อคนแต่ละกลุ่ม ไปจนถึงภาพรวมของประเทศไทยในวันที่นโยบายนี้ถูกบังคับใช้ Negative Income Tax คืออะไร ? ลองจินตนาการถึงระบบภาษีที่กลับด้าน จากเดิมที่รัฐเป็นฝ่ายเก็บ จากผู้มีรายได้สูง มาสู่การที่รัฐให้กับผู้มีรายได้น้อย นั่นคือแนวคิดหลักของ Negative Income Tax แนวคิดนี้เกิดขึ้นครั้งแรกในช่วงทศวรรษ 1960 โดยนักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล มิลตัน ฟรีดแมน (Milton Friedman) ที่มองว่าวิธีแก้ปัญหาความยากจนที่ตรงจุดและมีประสิทธิภาพที่สุด คือการให้เงินสดกับคนจนโดยตรง เพื่อลดความซ้ำซ้อนของระบบสวัสดิการที่ไม่ตรงเป้าหมาย หลักการทำงานของ NIT ในบริบทของไทยที่จะเกิดขึ้น มีเงื่อนไขสำคัญเพียงข้อเดียวคือ ประชาชนทุกคนที่มีรายได้ ไม่ว่าจะมากหรือน้อย ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษี เป้าหมายหลักของกระทรวงการคลังคือการปฏิรูประบบสวัสดิการที่กระจัดกระจายกว่า 20 โครงการให้รวมเป็นหนึ่งเดียว สร้างฐานข้อมูลขนาดใหญ่…