ไมโครพลาสติกเป็นหนึ่งในปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทั่วโลกกำลังเผชิญ แต่การตรวจหาพลาสติกขนาดเล็กเหล่านี้ในแหล่งน้ำยังต้องอาศัยการเก็บตัวอย่างไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ทำให้ใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่ายสูง
เพราะอย่างนี้ อีแวน บัดซ์ (Evan Budz) นักเรียนชาวแคนาดาวัย 16 ปี จึงได้พัฒนาหุ่นยนต์เต่าที่ขับเคลื่อนด้วย AI เพื่อช่วยตรวจจับไมโครพลาสติกในแหล่งน้ำได้โดยตรง ช่วยให้การติดตามคุณภาพน้ำทำได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำ และเข้าถึงพื้นที่ห่างไกลได้มากขึ้น
ได้แรงบันดาลใจจากเต่าจริง
แนวคิดเริ่มต้นมาจากการที่บัดซ์เห็น เต่าสแนปปิง (Snapping Turtle) ระหว่างทริปแคมป์ปิงกับครอบครัวในรัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา เขาสนใจในรูปแบบการว่ายน้ำที่ลื่นไหลและประหยัดพลังงานของเต่าสแนปปิง เลยนำมาเป็นต้นแบบในการออกแบบหุ่นยนต์
เขาใช้เวลาหลายเดือนทดลองและปรับปรุงหุ่นยนต์ รวมถึงทดสอบการว่ายน้ำในสระของปู่ย่าของเขา ก่อนจะปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสัตว์น้ำเพื่อให้การเคลื่อนไหวของหุ่นยนต์ใกล้เคียงกับเต่าจริงมากที่สุด
ใช้ AI ตรวจจับไมโครพลาสติก
หุ่นยนต์เต่าได้ติดตั้งระบบถ่ายภาพโฮโลกราฟิก 3 มิติใต้น้ำ (3D Holographic Imaging) ที่ทำงานร่วมกับโมเดล AI ซึ่งได้รับการฝึกให้แยกไมโครพลาสติกออกจากอนุภาคอื่นหรือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กในน้ำ
โดยระบบสามารถตรวจจับอนุภาคขนาดเล็กได้ถึงประมาณ 10 ไมครอน และมีความแม่นยำในการจำแนกไมโครพลาสติกราว 94% ทำให้สามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ภายในแหล่งน้ำ โดยไม่จำเป็นต้องเก็บตัวอย่างกลับไปตรวจในห้องปฏิบัติการเหมือนวิธีแบบเดิม
คว้ารางวัลเวทีวิทยาศาสตร์ระดับโลก
ผลงานชิ้นนี้ได้คว้ารางวัล Gordon E. Moore Award for Positive Outcomes for Future Generations พร้อมทุนการศึกษา 50,000 เหรียญสหรัฐฯ ในงาน Regeneron International Science and Engineering Fair (ISEF) 2026 ซึ่งเป็นหนึ่งในการแข่งขันวิทยาศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาที่ใหญ่ที่สุดของโลก
ข้อมูลโครงงานบนเว็บไซต์ ISEF ระบุไว้ว่า โครงการมีชื่อว่า In Situ Microplastic Detection on a Bionic Turtle โดยมีเป้าหมายพัฒนาเทคโนโลยีที่ช่วยตรวจจับไมโครพลาสติกในแหล่งน้ำได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำ และรบกวนระบบนิเวศให้น้อยที่สุด
เทคโนโลยีที่อาจช่วยดูแลแหล่งน้ำในอนาคต
แม้ปัจจุบันหุ่นยนต์จะยังอยู่ในขั้นต้นแบบ แต่บัดซ์หวังว่าเทคโนโลยีนี้จะสามารถต่อยอดไปสู่การเฝ้าระวังไมโครพลาสติก การติดตามปะการังฟอกขาว การตรวจสอบสิ่งมีชีวิตต่างถิ่น และการสำรวจระบบนิเวศทางน้ำได้ในอนาคต โดยใช้หุ่นยนต์ที่สามารถปฏิบัติงานได้เองและรบกวนสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติน้อยกว่าวิธีสำรวจแบบเดิม
