[ชวนถก/สปอยล์] หลากคำถามที่มีคำตอบ ใน TENET

งง คือคำนิยามการดูรอบแรกสำหรับหนังแห่งปีอย่าง TENET สำหรับใครหลาย ๆ คน บางคนหลุดข้อมูลสำคัญเพียงคลาดไปบางบทสนทนา บางคนงงหนักไม่เข้าใจเส้นเรื่องเลย บางคนก็ไม่เข้าใจแค่ศัพท์แสงเฉพาะบางคำ บางคนก็งงในต้นสายปลายเหตุ เพราะต้องยอมรับว่าหนังหยิบช่วงตรงกลางของสถานการณ์วิกฤตล้างโลกมาเล่า ตัดตอนช่วงต้น (ซึ่งผูกกับการเกิดเทเน็ต และเรื่องราวในอนาคต) และตอนปลาย (หลังจากตอนจบชะตากรรมของเหล่าตัวเอกที่ไม่ได้พูดถึงแต่มีความสำคัญกระทบกับอดีต) ทิ้งไป ใด ๆ ก็ตาม นี่คือการรวมคำถาม ที่มีคำตอบแล้ว สำหรับคนที่ยังงงงวยอยู่

สปอยล์แน่ ๆ เหมาะสำหรับคนดูแล้ว หรือคนที่อยากทำการบ้านก่อนชมและไม่แคร์เรื่องโดนสปอยล์ก่อน

หลักการย้อนกลับของเวลาในหนังเรื่องนี้เป็นอย่างไร?

ตอบ การย้อนกลับของเวลาในเรื่อง เกิดจากเทคโนโลยีที่คนในโลกอนาคตส่งกลับมายังอดีต โดยเครื่องที่ว่านี้ในหนังมีชื่อว่า โรทาส มีลักษณะคล้ายประตูหมุน 2 ทางออก และก็ไม่ได้ทำให้เวลาไหลกลับแบบพวกไทม์แมชชีน แต่เป็นการทำให้ เอนโทรปี (Entropy) ของสสารย้อนกลับแทน

ประตูโรทาสขององค์กรเทเน็ต

สำหรับเอนโทรปีเป็นแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการอธิบายการเปลี่ยนแปลงเชิงกายภาพตามธรรมชาติของสิ่งต่าง ๆ ด้วยคุณสมบัติเฉพาะตัวที่ว่าโดยปกติเอนโทรปีของสิ่งต่าง ๆ จะมีค่าเพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ทำให้มันถูกเอาไปใช้ระบุทิศทางของเวลาได้ด้วย (เพราะค่ามันเพิ่มอย่างเดียว ยิ่งค่ามากก็แสดงว่าผ่านการเปลี่ยนแปลงมามาก) แต่ทั้งนี้ในภาวะเฉพาะบางอย่างเอนโทรปีก็สามารถมีค่าลดลงได้เช่นกัน

ตรงนี้น่าจะจุดประกายโนแลน 2 เรื่องคือ เราสามารถเอาเอนโทรปีมาบ่งบอกทิศทางของเวลาได้ว่าไหลไปแบบใด เกิดเป็นคำอธิบายการเดินหน้าและการถอยกลับ และอีกประการคือเมื่อตัวบ่งทิศของเวลาอย่างเอนโทรปีสามารถมีค่าลบได้ในบางสภาวะ (เครื่องย้อนเวลาในหนังสร้างสภาวะนี้ขึ้นได้) การรับรู้ว่าเวลาไหลย้อนกลับก็จะเกิดขึ้นด้วย

ซึ่งเอาเข้าจริงแล้วในทางวิทยาศาสตร์ เอนโทรปี กับ เวลา เป็นคนละเรื่องกัน การย้อนเอนโทรปีไม่ได้ทำให้เวลาจริง ๆ ย้อนกลับตามไปด้วย กล่าวคือเรายังคงจะแก่มากขึ้นต่อไปนั่นเอง

มีจุดสังเกตว่าเหตุการณ์ไหนเดินหน้า-เหตุการณ์ไหนถอยกลับอย่างไร?

โนแลนใส่เงื่อนไขว่า มนุษย์ถ้าจะย้อนเอนโทรปีจะทำให้หายใจแบบปกติไม่ได้ เพราะอากาศของสิ่งแวดล้อมนอกตัวจะไม่สามารถผ่านปอดที่ย้อนเอนโทรปี จึงจำเป็นต้องมีอากาศเฉพาะของตนเอง (สวมหน้ากากอ็อกซิเจนเอาไว้ หรืออยู่ในห้องปิดควบคุมอากาศ) ดังนั้นถ้าตัวละครไหนใส่หน้ากากอ็อกซิเจน หรืออยู่ในห้องปิดควบคุมอากาศ ก็แสดงว่าเขาอยู่ในการย้อนกลับของเอนโทรปีนั่นเอง

นอกจากนี้โนแลนยังจะช่วยไกด์ผู้ชมในบางฉากที่สังเกตยาก ผ่านสีแดงและสีน้ำเงินด้วย โดยเริ่มจากฉากที่ตัวละครเอก (จอห์น เดวิด วอชิงตัน) โดนจับได้และถูกบังคับให้เผยที่ซ่อนของสำคัญ ห้องฝั่งตัวเอกจะถูกฉายด้วยแสงสีน้ำเงิน เป็นการเดินไปของเหตุการณ์ตามปกติ ส่วนอีกฝั่งห้องเป็นแสงสีแดงคือฝั่งที่ผ่านการย้อนเอนโทรปี

ซึ่งการใบ้ด้วยสีที่ว่าถูกเอามาใช้ช่วยในฉากสงครามใหญ่ท้ายเรื่อง เมื่อฝั่งพระเอกจะทำการปิดล้อมด้วยการโจมตีแบบทีมคือมีทั้งทีมของตัวเอกที่โจมตีจากอดีตไปอนาคต (ทีมแท็กสีแดง) และทีมของ นีล ที่โจมตีจากอนาคตย้อนไปอดีต (ทีมแท็กสีน้ำเงิน) ด้วยนั่นเอง

อัลกอริทึม คืออะไร?

ในเรื่องเจ้าอัลกอริทึมปรากฏมาตั้งแต่ฉากแรกอย่าง โรงโอเปร่า ที่ตัวเอกไปเอามาจากที่เก็บเสื้อผ้า แต่ไม่รู้ว่ามันคืออะไร และถูกกล่าวอ้างถึงในชื่ออื่นด้วยในช่วงเวลาต่อมา เช่น 241 ที่พลางให้เข้าใจว่าคือพลูโตเนียมหรืออาวุธนิวเคลียร์สักอย่าง แล้วจึงปรากฏคำว่าอัลกอริทึมในภายหลัง

โดยอัลกอริทึมประกอบด้วยอุปกรณ์จำนวน 9 ชิ้น ที่นักวิทยาศาสตร์หญิงไม่ปรากฏชื่อในอนาคตสร้างขึ้นมา แต่เกิดกลัวพลังอำนาจของมันจึงส่งมันมาซ่อนยังอดีตในสถานที่เก็บอาวุธนิวเคลียร์ต่าง ๆ ซึ่งมองว่าปลอดภัยยากที่คนอื่นจะเข้าถึง

โดยพลังของอัลกอริทึมที่สมบูรณ์ครบจะสามารถย้อนเอนโทรปีของโลกทั้งใบได้ ผลพวงคือมนุษยชาติจะตายหมดจากการที่ไม่สามารถหายใจปกติได้ สิ่งแวดล้อมจะได้รับการฟื้นตัวส่งให้ความเป็นจริงในโลกอนาคตที่ใกล้ล่มสลายเพราะน้ำทะเลขึ้นสูงจากภาวะโลกร้อน ก็จะดีขึ้นด้วย โดยคนในอนาคตเชื่อ (อย่างไม่มีทางเลือกอื่นเพราะโลกใกล้ล่มสลาย) ว่าการฆ่าล้างบางบรรพบุรุษในอดีตจะไม่กระทบกับการมีตัวตนอยู่ของพวกเขาในอนาคต (จากบทสนทนาเรื่องความย้อนแย้งในการฆ่ารุ่นปู่ระหว่างนีลกับตัวเอก) หน่วยงานลับในอนาคตจึงทำการติดต่อคนในอดีตให้ตามหาอัลกอริทึมและใช้งานมันย้อนเอนโทรปีโลก ซึ่งคนนั้นก็คือพ่อค้าอาวุธรัสเซียอย่าง เซเทอร์ (เคนเน็ธ บรานาห์)

ทำไมคนในอนาคตถึงเลือกเซเทอร์ให้ใช้อัลกอริทึมรีเซ็ตโลก?

เพราะเขาอยู่ถูกที่ถูกเวลาพอดี ในวัยเด็กเซเทอร์อยู่ในเมือง สตรัคส์-12 ในไซบีเรียที่เป็นสถานที่เก็บนิวเคลียร์ (ซึ่งเป็นที่หนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์จากอนาคตเลือกซ่อนอัลกอริทึมไว้) เขาขุดพลูโตเนียมหาเลี้ยงชีพ แต่ว่าวันหนึ่งเขาก็ขุดพบข้อความติดต่อจากองค์กรลับในอนาคต หลังจากนั้นเขาก็ติดต่อกับองค์กรลับจากอนาคตเพื่อรวมรวมอัลกอริทึมให้เรื่อยมา โดยได้รับค่าจ้างเป็นแท่งทองคำที่ผ่านการย้อนเอนโทรปี (คำบอกเล่าชีวิตวัยเด็กที่เซเทอร์นำมาขู่ตัวเอก)

แรงจูงใจในวัยผู้ใหญ่ที่ทำให้เซเทอร์ต้องการย้อนเอนโทรปีโลก เกิดจากนิสัย ถ้าฉันไม่ได้ คนอื่นก็อย่าหวังจะได้ ซึ่งนอกจากเรื่องความหึงหวงต่อภรรยาสาวคนสวยอย่าง แคท (อลิซาเบธ เดบิกกี) ที่ทำให้เขาต้องคอยส่งลูกน้องยำทีนใส่ผู้ชายทุกคนที่เข้ามาเกาะแกะแล้ว เมื่อเขารู้ตัวว่าเขาเป็นมะเร็งตับและกำลังจะต้องตาย เขาจึงคิดว่าจะลากโลกทั้งใบตายไปพร้อมเขาด้วย ถ้าฉันไม่ได้มีชีวิตอยู่ในโลก โลกก็ต้องตายไปพร้อมกับฉัน

เซเทอร์วางแผนอย่างไรไว้ในวันล้างโลก?

เมื่อรวบรวมอัลกอริทึมได้ครบ เขาได้ทำการติดตั้งสวิตช์ให้อัลกอริทึมทำงานผูกเข้ากับชีพจรของเขาเอง เมื่อเขาตายโลกก็จะดับสูญไปพร้อมกัน เขาส่งลูกน้องไปติดตั้งอัลกอริทึมในฐานทดสอบระเบิดนิวเคลียร์ ส่วนตัวเขาย้อนเอนโทรปีกลับไปวันที่ 14 ที่เวียดนาม ซึ่งเขาพักผ่อนอยู่กับแคทและแม็กซ์ลูกชายของพวกเขา อันเป็นวันที่เซเทอร์จดจำได้ว่าเป็นครั้งสุดท้ายที่เขามีความสุข เขาตั้งใจชมดวงอาทิตย์ตกและทานยาพิษของซีไอเอเพื่อจบชีวิตตนเองพร้อมโลกทั้งใบ

ทำไมตัวเอกและนีลต้องช่วยแคทด้วยการพากลับไปออสโล?

เพราะแคทถูกยิงในขณะที่อยู่ในการย้อนเอนโทรปี ทำให้บาดแผลของเธอไม่สามารถหายเองได้ ไม่ต่างจากการถูกยิงด้วยกระสุนย้อนเอนโทรปีที่มีความรุนแรงกว่าปกติมาก มีทางเดียวคือต้องพากลับไปเข้าประตูโรทาสเพื่อให้เอนโทรปีกลับเป็นปกติและรักษาแผลให้หายได้ ซึ่งในขณะนั้นประตูโรทาสยังเหลืออยู่ที่ฟรีพอร์ตของสนามบินในออสโลที่ตัวเอกเข้าไปโจรกรรมตอนกลางเรื่อง

(อ่านต่อหน้า 2 กับคำถาม เทเน็ตคืออะไร และชะตากรรมของแต่ละตัวละคร)