สำหรับการวินิจฉัยโรคที่เกี่ยวกับความเสื่อมของระบบประสาท ถือเป็นอีกโจทย์ที่ยากมาโดยตลอดของวงการแพทย์ เพราะอาการของแต่ละโรคมักจะทับซ้อนกัน ทำให้การวิเคราะห์ว่าเป็นโรคเกี่ยวกับระบบประสาทโรคไหนกันแน่ ใช้เวลาพอสมควร
ล่าสุดทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยลุนด์ (Lund University) ประเทศสวีเดน ได้สร้างความฮือฮาด้วยการพัฒนาโมเดล AI อัจฉริยะ ที่สามารถตรวจหาโรคสมองเสื่อมและโรคทางระบบประสาทได้ถึง 5 โรค จากการเจาะเลือดเพียงครั้งเดียว
AI วินิจฉัยโรคสมองจากเลือด
ความเจ๋งของ AI ตัวนี้คือการใช้ระบบ Joint Learning หรือการเรียนรู้แบบเชื่อมโยง แทนที่จะมองหาทีละโรคเหมือนวิธีเดิม ๆ แต่มันกลับมองหารูปแบบโปรตีนในเลือดที่เป็นสัญญาณเตือน ของความเสื่อมในสมองโดยรวม
โดยทีมนักวิจัยได้นำข้อมูลโปรตีนจากฐานข้อมูลที่ใหญ่ที่สุดในโลกอย่าง Global Neurodegeneration Proteomics Consortium (GNPC) ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากผู้คนกว่า 17,000 คน มาให้ AI ฝึกฝนจนสามารถแยกแยะรหัสลับ หรือลายเส้นทางชีวภาพของ 5 โรคสมองสำคัญ ได้แก่
- โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s)
- โรคพาร์กินสัน (Parkinson’s)
- โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (ALS)
- โรคสมองเสื่อมส่วนหน้า (Frontotemporal Dementia)
- ความเสียหายของหลอดเลือดจากอาการสโตรก (Stroke)
ทำไมการตรวจด้วยโปรตีนถึงแม่นยำกว่า ?
สิ่งที่น่าสนใจจากการศึกษาครั้งนี้คือ โปรตีนในเลือดอาจบอกความจริงได้ดีกว่าการวินิจฉัยจากอาการที่เห็นด้วยตา เพราะทีมนักวิจัยพบว่า
แม่นยำกว่าการวินิจฉัยทางคลินิก เพราะรูปแบบของโปรตีนสามารถทำนายการถดถอยของสมองได้แม่นยำกว่าวิธีที่หมอตรวจประเมินอาการในแบบเดิม
และโรคเดียวกันแต่โปรตีนไม่เหมือนกัน คนไข้ที่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคเดียวกัน ยกตัวอย่างเช่น อัลไซเมอร์ กลับมีรูปแบบโปรตีนที่ต่างกัน นั่นหมายความว่าการรักษาแบบสูตรเดียวใช้กับทุกคน อาจจะใช้ไม่ได้ผลเสมอไป
นอกจากนี้ยังมีความซับซ้อนที่ซ่อนอยู่ เพราะ AI ได้เผยให้เห็นว่า คนไข้หลายคนมีโปรตีนของหลายโรคปนกัน ซึ่งอาจแปลว่าพวกเขามีโรคแฝงมากกว่าหนึ่งอย่าง หรืออาจจะเป็นไปได้ว่าวิธีการวินิจฉัยในปัจจุบันอาจจะยังไม่ตรงจุดพอ
อนาคตของการรักษาต่อไปจะเป็นอย่างไร ?
แม้ว่าตอนนี้การตรวจเลือดเพียงอย่างเดียวจะยังไม่สามารถใช้ยืนยันผลได้ 100% โดยไม่พึ่งพาเครื่องมืออื่น แต่ จาค็อบ โฟเกิล (Jacob Vogel) หัวหน้าทีมวิจัยระบุว่า นี่คือจุดเริ่มต้นสำคัญที่จะนำไปสู่การพัฒนาการตรวจเลือดที่แม่นยำและสะดวกขึ้นในอนาคตได้
นอกจากนี้ ข้อมูลโปรตีนที่ AI ค้นพบ ยังช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจกระบวนการเกิดโรคได้ลึกซึ้งขึ้น ซึ่งจะเป็นกุญแจสำคัญในการพัฒนาตัวยาใหม่ ๆ เพื่อมารับมือกับโรคสมองเสื่อมได้อย่างตรงจุดมากขึ้นนั่นเอง
