ช่วงที่ AI กำลังเข้ามาเปลี่ยนวงการเพลง ตั้งแต่การสร้างเพลงใหม่ ไปจนถึงการทำเพลง Cover และ Remix ด้วย AI ดูเหมือนว่าความสัมพันธ์ระหว่าง “AI กับคนทำเพลง” จะไม่ได้ราบรื่นอย่างที่คิด เพราะตอนนี้ศิลปินและคนในวงการเพลงบางส่วนเริ่มออกมาตั้งคำถามว่า เพลงของพวกเขาควรถูกนำไปใช้ฝึก AI โดยที่ไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ ?
Bloomberg รายงานว่า ตลอดช่วงที่ผ่านมา ค่ายเพลงและบริษัทเทคโนโลยีหลายแห่งพยายามร่วมมือกันเพื่อพัฒนาเทคโนโลยี AI สำหรับวงการเพลง แต่ในอีกด้านหนึ่งก็มีศิลปินที่ไม่เห็นด้วยกับการนำผลงานของตัวเองไปใช้เป็นข้อมูลสำหรับฝึก AI โดยเฉพาะเมื่อยังมีคำถามว่า ใครเป็นคนอนุญาต และเจ้าของผลงานจะได้รับอะไรตอบแทนหรือไม่
ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นแค่เรื่องของศิลปินที่ไม่อยากให้ AI เลียนแบบเพลง แต่เกี่ยวข้องกับ สิทธิในการควบคุมผลงานและการได้รับค่าตอบแทน เพราะเพลงที่ถูกนำไปใช้ฝึก AI ล้วนเป็นผลงานที่ศิลปิน นักแต่งเพลง และค่ายเพลงสร้างขึ้นมา
และเรื่องนี้ก็มีตัวอย่างให้เห็นแล้ว อย่างกรณี Sony Music ฟ้อง Udio บริษัท AI สร้างเพลง โดยกล่าวว่า Udio นำเพลงกว่า 30,000 เพลง ไปใช้ฝึกโมเดลโดยไม่ได้รับอนุญาต หลัง Sony ระบุว่าพบเพลงจำนวน 30,117 แทร็กอยู่ในข้อมูลฝึกของ Udio
Sony มองว่าการนำเพลงที่มีลิขสิทธิ์ไปใช้พัฒนา AI เชิงพาณิชย์ควรได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน ทำให้คดีนี้กลายเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างสำคัญของข้อพิพาทระหว่างอุตสาหกรรมเพลงกับบริษัท AI
แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็ไม่ได้หมายความว่า วงการเพลงจะปิดประตูใส่ AI ทั้งหมด
เพราะบางบริษัทกำลังพยายามหาวิธีใช้ AI โดยให้เจ้าของผลงานเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ต้น อย่าง Spotify และ Universal Music Group (UMG) ที่ทำข้อตกลงเปิดทางให้ผู้ใช้สร้าง AI Cover และ Remix จากเพลงของศิลปินที่เข้าร่วม โดยระบบถูกออกแบบให้ศิลปินและนักแต่งเพลงสามารถมีส่วนแบ่งจากรายได้ที่เกิดขึ้นด้วย
แนวทางนี้จึงต่างจากการเอาเพลงไปใช้ฝึก AI โดยไม่บอกเจ้าของผลงาน เพราะ Spotify ระบุว่า ศิลปินและเจ้าของสิทธิ์ควรเลือกได้ว่าจะให้ผลงานถูกนำไปใช้กับ AI หรือไม่ และควรได้รับค่าตอบแทนอย่างเหมาะสม
เพราจริง ๆ แล้ว วงการเพลงอาจไม่ได้ต่อต้าน AI แต่ต้องการให้การนำเทคโนโลยีมาใช้เกิดขึ้นอย่างเป็นธรรม โดยเจ้าของผลงานยังมีสิทธิ์และมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
