เมลาโทนินช่วยบรรเทาอาการปวดเรื้อรังได้ ? 

อาการปวดหลัง ปวดข้อ ปวดตามร่างกายของหลาย ๆ คน ไม่ได้แก้ด้วยการนวดแล้วจบ และหลาย ๆ ครั้งอาการปวดเหล่านี้ก็กลายมาเป็น ‘อาการปวดเรื้อรัง’ ที่พยายามแก้เท่าไหร่ก็ยังไม่หาย แต่เหล่านักปวดทั้งหลายอาจจะสบายใจขึ้นถ้าได้รู้ว่าสารง่าย ๆ อย่าง ‘เมลาโทนิน’ ที่นอกจากจะช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้นแล้ว ยังมีส่วนช่วยบรรเทาอาการปวดได้ด้วย 

Melatonin คืออะไร ? 

เมลาโทนินสร้างขึ้นตามธรรมชาติโดยต่อมไพเนียลในสมองยามค่ำคืน ช่วยปรับวงจรการนอนและการตื่นของร่างกาย ด้วยเหตุนี้ ฮอร์โมนชนิดนี้จึงถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในการรักษาอาการนอนไม่หลับและภาวะเจ็ตแลก (Jet Lag)  หลาย ๆ คนรู้ว่าฮอร์โมนตัวนี้ว่ามันมีส่วนทำให้เรานอนหลับสบาย แต่อาจจะยังนึกไม่ถึงว่ามันมีส่วนเกี่ยวข้องช่วยบรรเทาอาการปวดได้ 

แต่ถ้าลองมองในมุมที่ว่า ‘การนอน’ และ ‘ความเจ็บปวด’ จริง ๆ มีความเกี่ยวข้องกัน ก็จะเข้าใจได้มากขึ้น เพราะเมื่อเรานอนไม่ดี ความรู้สึกเจ็บปวดตามร่างกายก็จะหายยาก ซึ่งพอไม่หายเจ็บ ก็จะนอนไม่หลับซักที การมีตัวช่วยให้หลับได้ง่ายมากขึ้นก็จะช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้เช่นกัน 

เมลาโทนิน ช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้จริง ? 

โดยพื้นฐานแล้วฮอร์โมนตัวนี้สามารถบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ ‘โดยตรง’ อยู่แล้ว โดยงานวิจัยชี้ว่าสารชนิดนี้ช่วยระงับสัญญาณความเจ็บปวดในระบบประสาทส่วนกลาง บรรเทาอาการอักเสบ คลายความตึงเครียดของเส้นประสาทที่ทำงานหนักเกินไป พร้อมช่วยปกป้องเซลล์จากการถูกทำลายโดยอนุมูลอิสระและภาวะเครียดออกซิเดชัน 

ผลการศึกษาเชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่างผู้ใหญ่ 2,028 คน ใน 23 งานวิจัยทั่วโลก (ครอบคลุมสหรัฐฯ รัสเซีย บราซิล อียิปต์ และจีน) เผยว่าสำหรับผู้ที่มีปัญหาปวดเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นอาการปวดหลังส่วนล่าง ข้อเสื่อม โรคพังผืดอักเสบ หรือผู้ที่กำลังพักฟื้นจากการผ่าตัดกระดูกและข้อ เมลาโทนินสามารถบรรเทาความเจ็บปวดลงได้ราว 9 ถึง 10 คะแนน จากระดับความปวดคิดเป็น 100 คะแนน ซึ่งเป็นประสิทธิภาพที่ใกล้เคียงกับยาลดปวดที่เราคุ้นเคยกันดี แถมยังช่วยให้นอนหลับสบายขึ้น ตอกย้ำให้เห็นว่าเรื่องของความเจ็บปวดและการนอนหลับนั้นเกี่ยวข้องกันอย่างมีนัยสำคัญ 

อย่างไรก็ตาม จากการวิจัยนี้ สิ่งที่เรายังไม่ทราบแน่ชัดคือจาก 2,028 คนที่ทำการทดสอบ เขาเหล่านี้คือคนที่มีปัญหา ‘ปวดเรื้อรังร่วมกับมีปัญหานอนไม่หลับ’ ด้วยหรือไม่ หรือเป็นแค่กลุ่ม ‘ปวดเรื้อรังที่ไม่ได้มีปัญหาด้านการนอน’ จึงอาจจะยังเหมารวมไม่ได้ว่าประสิทธิภาพของเมลาโทนินสามารถช่วยบรรเทา ‘ทุกกลุ่ม’ ได้จริง ๆ

ผลข้างเคียง

ถึงแม้ว่าจะมีส่วนช่วยในการดูแลเรื่องความเจ็บปวดได้จริง แต่เมลาโทนินก็มีผลข้างเคียงด้วยเหมือนกัน ส่วนใหญ่มักจะมีเพียงอาการคลื่นไส้ เวียนหัว หรือปวดหัวเล็กน้อย และมีความปลอดภัยสูงเมื่อใช้ในระยะสั้น ๆ (ไม่เกิน 3 เดือน)

โดยแต่ละประเทศมีมาตรการควบคุมแตกต่างกัน เช่น ในประเทศออสเตรเลีย ยังต้องใช้ใบสั่งแพทย์เป็นหลัก ยกเว้นเมลาโทนินขนาดต่ำ (ไม่เกิน 2 มก.) ที่เภสัชกรจ่ายให้ผู้ใหญ่อายุ 55 ปีขึ้นไปได้ แต่ในสหรัฐฯ เมลาโทนินถือเป็นอาหารเสริมที่สามารถซื้อทานได้เลย ไม่จำเป็นต้องมีใบรับรอง

คังเฉา อู๋ (Kangchao Wu) นักศึกษาระดับปริญญาเอก จากศูนย์วิจัยโรคกระดูกและกล้ามเนื้อ (Musculoskeletal Research Hub) สถาบัน Charles Perkins Centre และคณะวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยซิดนีย์ หนึ่งในทีมวิจัยเน้นย้ำว่า เมลาโทนินไม่ใช่ตัวยาที่จะนำมาใช้แทนยาแก้ปวดเดิมได้ทั้งหมดขนาดนั้น แต่ให้มองเป็นตัวช่วยเสริม โดยเฉพาะสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดร่วมกับนอนไม่หลับ ยิ่งในยุคปัจจุบันที่สังคมเริ่มกังวลเรื่องผลข้างเคียงระยะยาวจากการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์เพื่อบรรเทาอาการปวด เมลาโทนินเป็นตัวเลือกเสริมที่ปลอดภัยและนำมาประยุกต์ใช้ได้ทันที แม้ยังต้องรอการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมในอนาคตก็ตาม