ช่วงนี้ใคร ๆ ก็พูดถึง AI แต่รู้ไหมว่ายังมีอีกเทคโนโลยีหนึ่งที่วงการการเงินกำลังจับตามองกันอยู่ นั่นก็คือ Quantum Computing หรือคอมพิวเตอร์ควอนตัม ที่หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ แต่ยังนึกไม่ออกว่ามันจะมาเกี่ยวอะไรกับชีวิตเรา
ล่าสุด bt beartai ได้ไปฟังเรื่องนี้จาก SCBX ที่เขาเปิดตัวรายงาน Quantum Outlook 2026 มา ซึ่งมีหลายประเด็นที่น่าสนใจ โดยเฉพาะเรื่องที่ว่า หลายเรื่องที่คนรับรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีควอนตัมมักเป็นเรื่องที่เวอร์หรือ Hype มากเกินไป และมีอีกหลายเรื่องที่เราควรจะรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีนี้ ไม่ว่าจะเป็นเรายืนอยู่ตรงจุดไหนของวิวัฒนาการของเทคโนโลยี มันจะเดินไปทางไหน แล้วจะใช้ยังไงให้คุ้มที่สุด แต่ในภาพรวมทุกคนเห็นตรงกันว่ามันจะเข้ามาเปลี่ยนวิธีทำงานของธนาคาร รวมถึงความปลอดภัยของข้อมูลทางการเงินด้วย
แล้วควอนตัมมันเจ๋งยังไง ?
อธิบายง่าย ๆ คอมพิวเตอร์ควอนตัมไม่ได้เป็นคอมพิวเตอร์ที่เร็วกว่าเครื่องทั่วไปในทุกเรื่อง แต่มันมีศักยภาพในการแก้ปัญหาซับซ้อนบางประเภทที่คอมพิวเตอร์ปัจจุบันยังทำได้ยาก ดร.ศุภณัฐ ธนศิลป์ อาจารย์ประจำภาควิชาฟิสิกส์ และเป็นนักวิจัยด้านควอนตัมของคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เทียบคอมพิวเตอร์ธรรมดาเป็นหมากฮาส และคอมพิวเตอร์ควอนตัมเป็นหมากรุกที่มีความซับซ้อนและพื้นฐานการเล่นซับซ้อนมากกว่า แต่ถึงอย่างนั้น ดร.ศุภณัฐ ก็ยังบอกด้วยว่า คอมพิวเตอร์ควอนตัมไม่ใช่เวทมนต์ที่แก้ปัญหาได้ทุกอย่าง มันมีแง่มุมและข้อจำกัดอีกมาก
ยกตัวอย่างเรื่องการลงทุน สมมติว่าเราต้องเลือกจัดพอร์ตจากสินทรัพย์จำนวนมาก โดยมีทั้งความเสี่ยง ผลตอบแทน และเงื่อนไขต่าง ๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง ควอนตัมก็เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่นักวิจัยกำลังศึกษาว่าจะช่วยหาคำตอบที่ดีขึ้นได้หรือไม่ หรือแม้แต่การตรวจจับธุรกรรมทุจริต ซึ่งต้องวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมากเพื่อหาความผิดปกติ ก็เป็นอีกโจทย์ที่น่าสนใจ
ถึงขนาดที่รายงานอ้างอิงการประเมินว่า ภายในปี 2035 ควอนตัมอาจสร้างมูลค่าให้ธุรกิจบริการทางการเงินทั่วโลกได้ถึง 400,000–600,000 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ต่อปี แต่ย้ำว่านี่เป็นการประเมินโอกาสในอนาคต ไม่ใช่มูลค่าที่เกิดขึ้นแล้วนะ
แล้วประเทศไทยทำอะไรกับเรื่องนี้อยู่บ้าง ?
SCBX เล่าว่า ตอนนี้กำลังร่วมมือกับ Siam Quantum Square ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อศึกษาการใช้ควอนตัมกับงานการเงินจริง ๆ โดยเริ่มจากการจัดพอร์ตลงทุนและการตรวจจับการทุจริต
แต่ไม่ได้หมายความว่าตอนนี้ธนาคารใช้ควอนตัมทำงานแทนระบบเดิมแล้ว เพราะยังต้องทดสอบกันอีกมาก และต้องเอาผลลัพธ์มาเทียบกับคอมพิวเตอร์แบบปัจจุบันด้วย ว่ามันช่วยให้ดีขึ้นจริงไหม และถ้ามันดีขึ้นจริง แล้วคอมพิวเตอร์ธรรมดาก็ทำได้ด้วยหรือเปล่า หรือใช้คอมพิวเตอร์ควอนตัมแล้วคุ้มค่ากว่าแค่ไหน
ที่น่าสนใจคือ เดิมทีเทคโนโลยีนี้ถูกคาดหวังว่าจะเริ่มใช้งานจริงได้ในช่วงใกล้ ๆ ปี 2040 แต่แผนพัฒนาของบริษัทชั้นนำบางแห่งเริ่มขยับเป้าหมายมาอยู่ช่วงปลายทศวรรษ 2020 ถึงต้นทศวรรษ 2030 แล้ว แม้จะยังต้องพิสูจน์ความพร้อมของเทคโนโลยีก็ตาม
ควอนตัมอาจกลายเป็นเครื่องมือของแฮกเกอร์ในอนาคต
ลองนึกภาพว่า ข้อมูลสำคัญของเราที่ถูกขโมยไปวันนี้ แม้แฮกเกอร์จะยังอ่านไม่ได้เพราะมันถูกเข้ารหัสอยู่ แต่เขาอาจเก็บข้อมูลนั้นไว้ก่อน แล้วรอวันที่ควอนตัมคอมพิวเตอร์มีความสามารถมากพอจะถอดรหัสได้
นี่คือความเสี่ยงที่เรียกว่า Harvest Now, Decrypt Later ซึ่งทำให้เรื่องความปลอดภัยของข้อมูลไม่ได้เป็นแค่ปัญหาในวันนี้ แต่ต้องคิดเผื่อไปถึงอนาคตด้วย
SCBX จึงเริ่มเตรียมเปลี่ยนผ่านระบบความปลอดภัยที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลลูกค้าและการชำระเงิน เพื่อรองรับภัยคุกคามจากควอนตัมในวันข้างหน้า
แล้วถ้าเป็นองค์กรไทยที่อยากเตรียมตัว แต่ยังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน SCBX ก็เสนอไว้ 5 เรื่อง คือ เลือกโจทย์ธุรกิจที่ควอนตัมอาจช่วยได้ สำรวจระบบเข้ารหัสและข้อมูลสำคัญ พัฒนาคนก่อนลงทุนซื้อเครื่อง สร้างความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยและภาคเทคโนโลยี และติดตามความก้าวหน้าจากผลลัพธ์จริง ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขสเปก
มีอีกมุมที่เราว่าน่าสนใจจากงานนี้ คือสิ่งที่ กวีวุฒิ เต็มภูวภัทร Chief Innovation Officer ของ SCBX และ CEO ของ SCB 10X พูดถึงประเทศไทยว่า ความเสี่ยงสำคัญอาจไม่ใช่การที่เทคโนโลยีมาช้า แต่เป็นการที่เทคโนโลยีพัฒนาเร็วมาก ในวันที่เรายังเตรียมตัวไม่ทัน
เป้าหมายเลยไม่ใช่แค่รอซื้อเทคโนโลยีจากต่างประเทศมาใช้ แต่คือการสร้างคน สร้างงานวิจัย และทำให้ไทยมีโอกาสเป็นหนึ่งในผู้ร่วมพัฒนาเทคโนโลยีด้วย
ฟังทั้งหมดแล้ว เราว่าเรื่องควอนตัมมีความคล้ายกับช่วงแรก ๆ ที่คนเริ่มพูดถึง AI อยู่เหมือนกัน คือยังมีทั้งความคาดหวัง คำถาม และข้อจำกัดอีกเยอะ เพียงแต่วันนี้เรายังตอบไม่ได้แน่ชัดว่าควอนตัมจะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้มากแค่ไหน หรือจะเกิดขึ้นเร็วตามที่คาดกันหรือเปล่า
แต่สำหรับวงการการเงิน ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่ว่าควอนตัมจะมาเมื่อไรอย่างเดียว แต่อยู่ที่ว่าเราจะเตรียมพร้อมทันวันที่มันใช้งานได้จริงหรือไม่
ใครอยากอ่านรายละเอียดเพิ่มเติม ดูรายงาน SCBX Quantum Outlook 2026 ได้ที่ https://www.scbx.com/th/scbx-exclusive/quantum-outlook-2026/
