Tags
| สดร
Read More
หลบไปความมืดมิด! ดวงอาทิตย์จะสาดส่องยาวนานที่สุดในรอบปี 21 มิ.ย. นี้
หลายคนอาจรู้สึกว่าทำไมแดดช่วงนี้ถึงได้อยู่กับเรานานเป็นพิเศษ เหตุก็คือกำลังจะเข้าสู่ “วันครีษมายัน” หรือวันที่มีช่วงเวลายาวนานที่สุดในรอบปีในวันที่ 21 มิ.ย. นี้ นั่นเอง นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ หัวหน้างานบริการวิชาการทางดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวว่า วันที่ 21 มิถุนายน 2564 เป็น “วันครีษมายัน” (ครีด-สะ-มา-ยัน) (Summer Solstice) ที่มีเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี ดวงอาทิตย์จะขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด และตกทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด สำหรับประเทศไทย ในวันดังกล่าวดวงอาทิตย์จะขึ้นเวลาประมาณ 05:51 น. ตกลับขอบฟ้าเวลาประมาณ 18:47 น. รวมเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่บนท้องฟ้านานถึง 12 ชั่วโมง 56 นาที จึงเป็นวันที่ช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี นับเป็นวันที่เข้าสู่ฤดูร้อนของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเป็นวันที่ย่างเข้าสู่ฤดูหนาวของประเทศทางซีกโลกใต้ เหตุที่แต่ละช่วงของปี ดวงอาทิตย์ขึ้นตกแตกต่างกันไป เป็นเพราะโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ หมุนรอบตัวเอง อีกทั้งยังมีแกนโลกเอียงทำมุม 23.5 องศากับแกนตั้งฉากกับระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้ระหว่างโคจรไป บริเวณต่าง…
15/01/2021
นักวิทย์พบ ‘ร่องรอย’ การชนกันของหลุมดำที่อาจไขปริศนาของเอกภพ+เปิดทฤษฎีใหม่ที่เหนือกว่าไอน์สไตน์!
ทีมนักดาราศาสตร์ที่ทำงานในโพรเจกต์ ‘NANOGrav pulsar timing array’ นำข้อมูลจำนวนมหาศาลมาวิเคราะห์แล้วพบว่า มันมีค่าคลาดเคลื่อนเล็ก ๆ (Tiny deviations) ในช่วงเวลาที่คลื่นวิทยุจากพัลซาร์เดินทางมาถึง ซึ่งที่มาของค่าคลาดเคลื่อนนี้อาจเป็นคลื่นความโน้มถ่วง (Gravitational wave) ของการชนกันหรือรวมตัวกันของ 2 หลุมดำมวลมหาศาล! ด้วยการนำข้อมูลซึ่งเป็นคลื่นวิทยุที่ได้จากกล้องโทรทรรศน์วิทยุอาเรซีโบ (Arecibo Observatory) ในเปอร์โตริโก (Puerto Rico) (ก่อนจะปิดทำการถาวร) และกล้องโทรทรรศน์กรีนแบงก์ (Green Bank Telescope) ในเวสต์เวอร์จิเนีย ที่ใช้เวลาสังเกตการณ์นานต่อเนื่องกว่า 12 ปีครึ่ง ก็ทำให้นักดาราศาสตร์พบสิ่งที่น่าตื่นเต้นจากข้อมูลนั้น และนำมาซึ่งบทความวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร The Astrophysical Journal Letters เมื่อวันที่ 24 ธันวาคมที่ผ่านมา ฟังแบบนี้หลายคนอาจจะยังไม่ตื่นเต้นตามนักดาราศาสตร์ เพราะงั้นเราเลยขออธิบายเพิ่มสักหน่อยว่า สิ่งนี้มันน่าตื่นเต้นยังไง แล้วอาจเชื่อมโยงไปถึงกำเนิดและการเติบโตของเอกภพได้อย่างไร เข้าใจทีละเปลาะ ‘การควบรวมของหลุมดำ’ ปรากฏการณ์หายากเหนือจินตนาการ โดยปกติแล้ว กาแล็กซีส่วนใหญ่รวมถึงทางช้างเผือกของเรา มีหลุมดำมวลยวดยิ่ง (Supermassive black hole) อยู่ที่ใจกลางกาแล็กซี…
18/12/2020
20-23 ธ.ค. นี้ มาส่อง ‘ดาวพฤหัสเคียงดาวเสาร์’ ใกล้ที่สุดในรอบ 397 ปี ส่งท้ายปีกันเถอะ!
ก่อนจะสิ้นสุดปี 2020 ปีที่มีเรื่องราวหลากหลาย ก็ยังมีอีกหนึ่งปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่น่าตื่นเต้นอีกหนึ่งปรากฏการณ์ให้เราได้ติดตามส่งท้ายปี นั่นก็คือ ปรากฏการณ์ ‘ดาวพฤหัสบดี’ เคียง ‘ดาวเสาร์’ ซึ่งใกล้ที่สุดในรอบ 397 ปี เลยทีเดียว ปรากฏการณ์ ‘ดาวพฤหัสบดี’ เคียง ‘ดาวเสาร์’ นี้มีอีกชื่อเรียกหนึ่งคือ ‘The Great Conjunction 2020’ จะเกิดในช่วงวันที่ 20 - 23 ธันวาคม 2563 นี้ โดยดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์จะปรากฏใกล้กันบนท้องฟ้าห่างเพียง 0.1 องศาเท่านั้น (1 องศาคือระยะห่างประมาณใช้แขนเหยียดชูนิ้วก้อยขึ้นไปบนท้องฟ้า) ใกล้กันชนิดที่ว่า หากมองด้วยตาเปล่าจะเห็นเสมือนเป็นจุดสว่างเพียงจุดเดียว และหากมองผ่านกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายไม่เกิน 200 เท่า จะเห็นดาวเคราะห์ทั้งสองอยู่ในช่องมองภาพเดียวกันเลย โดยปกติแล้ว ปรากฏการณ์ ‘ดาวพฤหัสบดี’ เคียง ‘ดาวเสาร์’ จะเกิดขึ้นทุก ๆ 20 ปี แต่สำหรับครั้งนี้นับว่าเข้าใกล้มาก ๆ กว่าครั้งใด ๆ ในรอบ 397…
21/09/2020
22 ก.ย.นี้ กลางวันยาวเท่ากลางคืน สังเกตได้ด้วย ‘ตำแหน่งดวงอาทิตย์’
วนมาอีกครั้งกับวันแห่งการเปลี่ยนผ่านฤดู 'ศารทวิษุวัต' กลางวันยาวเท่ากลางคืน 22 กันยายนนี้ หากอยากพิสูจน์ให้ลองสังเกตทิศที่ดวงอาทิตย์ขึ้นตกดู นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ หัวหน้างานบริการวิชาการทางดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (NARIT) กล่าวว่า วันที่ 22 กันยายนนี้ เป็นวัน “ศารทวิษุวัต” (สาด-ทะ-วิ-สุ-วัด) (Autumnal Equinox) เวลากลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน สำหรับประเทศไทย วันดังกล่าวดวงอาทิตย์ขึ้นเวลาประมาณ 06:07 น. และจะตกลับขอบฟ้า เวลาประมาณ 18:14 น. นับเป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้ คำว่า “Equinox” มีรากศัพท์มาจากภาษาละติน 2 คำ คือ Aequus แปลว่า เท่ากัน และ Nox แปลว่า กลางคืน ดังนั้น Equinox หมายถึงวันที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน ตรงกับคำว่า “วิษุวัต” แปลว่า "จุดราตรีเสมอภาค" โดยวันที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากันนี้จะเกิดขึ้นเพียง 2 ครั้งต่อปี คือในช่วงเริ่มต้นของฤดูใบไม้ผลิ เรียกว่า วันวสันตวิษุวัต (Vernal Equinox) และในช่วงเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง เรียกว่า วันศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) ในแต่ละวันดวงอาทิตย์จะปรากฏอยู่ตำแหน่งที่ต่างกัน เปลี่ยนตำแหน่งไปประมาณวันละ 1 องศา ตั้งแต่เดือนมิถุนายน ดวงอาทิตย์ค่อย ๆ เคลื่อนที่จากจุดเหนือสุดลงมาทางใต้ เมื่อดวงอาทิตย์เคลื่อนมา ณ ตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลก ทำให้ 'ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกและตกทางทิศตะวันตกพอดี' ดังนั้น หากเรายืนอยู่ในจุดเดิมทุกวัน เราก็จะเห็นตำแหน่งขึ้นตกของดวงอาทิตย์ต่างไป ความแตกต่างของตำแหน่งดวงอาทิตย์นี่เอง ที่นำไปสู่การออกแบบแผนผังหรือสิ่งปลูกสร้างบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในอดีตหลายแห่ง ช่วยให้เราสังเกตปรากฏการณ์ดังกล่าวได้ชัดเจนขึ้น จากนั้นดวงอาทิตย์จะเคลื่อนลงทางใต้เรื่อย ๆ จนดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางใต้มากที่สุด…
หลบไปความมืดมิด! ดวงอาทิตย์จะสาดส่องยาวนานที่สุดในรอบปี 21 มิ.ย. นี้
19/06/2021
Read More
วัฒนา ขจัดสารพัดภัย | 1667 days ago
22 ก.ย.นี้ กลางวันยาวเท่ากลางคืน สังเกตได้ด้วย ‘ตำแหน่งดวงอาทิตย์’
21/09/2020
Read Moreวัฒนา ขจัดสารพัดภัย | 1938 days ago
02/07/2020
กลับมาอีกครั้งกับการประกวด “มหัศจรรย์ภาพถ่ายดาราศาสตร์” แห่งปี
หลายคนคงเคยได้ยลภาพงาม ๆ อย่างภาพทางช้างเผือก หรือดวงดาวในห้วงอวกาศอันไกลโพ้น แต่รู้ไหมว่า ภาพดาราศาสตร์ที่น่าตื่นตาหลายภาพก็เป็นผลงานของคนไทยเรานี่เอง และคราวนี้เวทีของคนสร้างภาพในไทยก็เวียนมาอีกครั้ง เมื่อสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม จัดประกวดภาพถ่ายทางดาราศาสตร์ ประจำปี 2563 หัวข้อ “มหัศจรรย์ภาพถ่ายดาราศาสตร์” เชิญชวนผู้สนใจส่งผลงานเข้าร่วมประกวด ชิงโล่เกียรติยศ พร้อมเงินรางวัลรวมมูลค่ากว่า 160,000 บาท นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ หัวหน้างานบริการวิชาการทางดาราศาสตร์ และในนามคณะกรรมการจัดการประกวด กล่าวว่า กิจกรรมประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์จัดขึ้นมาเป็นปีที่ 13 แล้ว ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมามีผู้สนใจส่งภาพถ่ายเข้าประกวดเพิ่มขึ้นทุกปี อีกทั้งฝีมือการถ่ายภาพและเทคนิคการประมวลผลภาพถ่ายทางดาราศาสตร์ของคนไทยก็พัฒนาและน่าสนใจมากขึ้นเรื่อย ๆ การจัดประกวดในแต่ละปีจึงถือเป็นโอกาสดีที่เจ้าของผลงานจะได้ใช้เวทีนี้ในการเผยแพร่ผลงาน แสดงความสามารถรวมถึงแบ่งปันเทคนิควิธีการถ่ายภาพ และยังได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางดาราศาสตร์ผ่านภาพถ่ายของตนให้ผู้อื่นได้เรียนรู้อีกด้วย สำหรับกติกาการประกวด ผู้สมัครสามารถส่งภาพได้ไม่จำกัดประเภทและไม่จำกัดจำนวน โดยแบ่งประเภทการประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ เป็น 5 ประเภท ประกอบด้วย ประเภทภาพถ่าย Deep Sky Objects เช่น กาแล็กซี เนบิวลา กระจุกดาว ประเภทภาพถ่ายปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ เช่น…
09/06/2020
เปิดโลกทัศน์ด้วยศาสตร์แห่งอนาคต! รวม 28 คอร์สดาราศาสตร์เรียนฟรี รู้ทันก่อนเข้าสู่ยุคอวกาศ (ภาค 2)
หลังจากเต็มอิ่มไปกับคอร์สดาราศาสตร์ออนไลน์ถึง 16 คอร์สในบทความภาคแรก ก็ถึงคราวขยับเนื้อหาดาราศาสตร์ให้ยากขึ้นเชื่อมโยงไปยังศาสตร์และองค์ความรู้อื่น ๆ กันบ้าง ใครที่พอมีพื้นฐานบ้างแล้ว และรู้สึกว่าคอร์สก่อนหน้าง่ายเกินไป มาลองดูรายละเอียดของ 12 คอร์สที่เหลือในครั้งนี้ จากเว็บไซต์ Coursera กันบ้างครับ Coursera เป็นเว็บไซต์เรียนออนไลน์ของสหรัฐฯ ริเริ่มโดยอาจารย์จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ในปี พ.ศ. 2555 และได้รับความนิยมมากในปัจจุบัน จะมีอะไรบ้างนั้น ตามไปดูกันครับ 1. ดาราศาสตร์: การสำรวจเวลาและอวกาศ (ASTRONOMY: Exploring Time and Space) หน่วยงาน - มหาวิทยาลัยแอริโซนา สหรัฐฯ คอร์สนี้ออกแบบมาให้ผู้ที่ไม่มีพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ก็ได้สามารถเรียนได้ เน้นเนื้อหาเกี่ยวกับดาราศาสตร์พื้นฐาน ดาราศาสตร์สมัยใหม่ เรียนรู้เกี่ยวกับการค้นหาและพบทางดาราศาสตร์ที่น่าสนใจในยุคปัจจุบัน 2. เผชิญหน้ากับคำถามสำคัญ ในประเด็นเด่นของดาราศาสตร์สมัยใหม่ (CONFRONTING THE BIG QUESTIONS: Highlights of Modern Astronomy) หน่วยงาน - มหาวิทยาลัยโรเชสเตอร์ สหรัฐฯ ใครสนใจ…
03/06/2020
เปิดโลกทัศน์ด้วยศาสตร์แห่งอนาคต! รวม 28 คอร์สดาราศาสตร์เรียนฟรี รู้ทันก่อนเข้าสู่ยุคอวกาศ (ภาค 1)
แม้จะยังอยู่ในยุคโควิด แต่คงปฏิเสธไม่ได้ว่าห้วงเวลานี้ก็ถือเป็นยุคทองของเทคโนโลยีและการเรียนรู้เช่นเดียวกัน ความสำเร็จในการนำมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศโดย SpaceX บริษัทภาคเอกชนในสัปดาห์ที่ผ่านมา ยิ่งทำให้เกิดความตื่นตัวไปทั่ว อีกไม่ช้า เรื่องราวดาราศาสตร์และอวกาศจะใกล้ตัวเรามากขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อเข้าสู่ยุคอวกาศอย่างเท่าทันไปด้วยกัน สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (NARIT) สถาบันเพื่อการวิจัยดาราศาสตร์หนึ่งเดียวของไทย แนะนำคอร์สดาราศาสตร์ออนไลน์จากมหาวิทยาลัยชั้นนำทั่วโลกไว้ถึง 57 คอร์สด้วยกัน แต่เพื่อผู้เริ่มต้นและผู้เริ่มสนใจ เราจึงคัดสรรเฉพาะ 28 คอร์สเรียนดาราศาสตร์ออนไลน์ฟรีที่ผู้ไม่มีพื้นฐานก็สามารถเรียนได้มาแนะนำ โดยคลาสเรียนเหล่านี้ จะเรียนเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมด คอร์สเรียนดาราศาสตร์ออนไลน์ฟรีทั้ง 28 คอร์ส แบ่งออกเป็นคอร์สจากเว็บไซต์ OpenLearn FutureLearn EdX และ Coursera โดยเราได้ไล่เรียงตามความเข้มข้นยากง่ายของเนื้อหา ในบทความนี้จะนำเสนอเบื้องต้นก่อน 16 คอร์สแรก และมีภาคต่อเป็นคอร์สที่มีเนื้อหาลึกขึ้นอีก 12 คอร์ส (สำหรับภาคหลัง ไม่ต้องมีพื้นฐานก็เรียนได้เช่นกัน แต่อาจจะต้องมีความรู้ฟิสิกส์ระดับมัธยมปลายมาบ้าง) บางคอร์สเป็นคอร์สเรียนฟรีเท่านั้นไม่มีประกาศนียบัตร บางคอร์สก็มีใบรับรองให้หากบริจาคหรือลงเรียนแบบเสียค่าใช้จ่ายตามที่กำหนด สำหรับเงื่อนไขของผู้เรียน สนใจแบบไหนลองอ่านรายละเอียดให้ถี่ถ้วนก่อนลงเรียนกันนะครับ สนใจคอร์สไหน กดที่ชื่อคอร์สได้เลย เราลงลิงก์ไว้ให้แล้ว 7 คอร์สดาราศาสตร์ขั้นต้นจาก OpenLearn Open Learn เป็นเว็บไซต์เพื่อการศึกษาฟรี…
14/11/2018
#NARIT ชวนชมและถ่ายภาพฝนดาวตกลีโอนิดส์ “ราชาแห่งฝนดาวตก” คืนเสาร์ 17 พย.นี้
สาวกดวงดาวห้ามพลาด ! คืนเสาร์ 17 พย ตั้งแต่ตีสองจนถึงย่ำรุ่งเช้า 18 พย นี้ มีโอกาสเห็นฝนดาวตกลีโอนิดส์ “ราชาแห่งฝนดาวตก” ทั่วทั้งประเทศ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชวนชม “ฝนดาวตกลีโอนิดส์ – ราชาแห่งฝนดาวตก” หลังเที่ยงคืนวันที่ 17 พ.ย. 61 เวลาประมาณตี 2 เป็นต้นไป จนถึงรุ่งเช้าวันที่ 18 พ.ย. 61 อัตราการตกสูงสุดเฉลี่ย 10-15 ดวงต่อชั่วโมง ช่วงดังกล่าวปราศจากแสงจันทร์รบกวน เหมาะแก่การสังเกตการณ์อย่างยิ่ง ดูได้ด้วยตาเปล่าทั่วไทย ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณกลุ่มดาวสิงโต “ฝนดาวตกลีโอนิดส์” หรือ “ฝนดาวตกกลุ่มดาวสิงโต” เป็นฝนดาวตกที่เกิดขึ้นในช่วงเดือนพฤศจิกายนของทุกปี เกิดจากสายธารเศษฝุ่นของดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล (55P Tempel-Tuttle) ตัดผ่านวงโคจรของโลก เมื่อเศษฝุ่นของดาวหางเสียดสีกับชั้นบรรยากาศโลก จึงเกิดการเผาไหม้เป็นแสงสว่างวาบคล้ายลูกไฟวิ่งพาดผ่านท้องฟ้า ผนวกกับทิศทางวงโคจรของเศษฝุ่นนั้นสวนทางกับทิศทางวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ทำให้เม็ดฝุ่นที่เข้ามาเสียดสีกับบรรยากาศโลกมีความเร็วสูงถึง 71 กิโลเมตรต่อวินาที…PR Partners
See All
Read More
