Tags
| สมอง
Read More
EF (Executive Function) ทักษะสมองจำเป็นของเด็กเจนใหม่
ในยุคที่ทุกอย่างรวดเร็วเพียงปลายนิ้วสัมผัส การเลี้ยงลูกให้เติบโตอย่างมีคุณภาพกลายเป็นความท้าทายอย่างมหาศาล ไม่ว่าจะทรัพยากรเงิน เวลา จิตใจ และความรู้ พ่อแม่ยุคปัจจุบันอาจกำลังเผชิญกับภาพชินตาของลูกที่ร้องไห้ลงไปนอนดิ้นกับพื้นเมื่อถูกยึดแท็บเล็ต หรือปัญหาลูกรอคอยไม่เป็น ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ และขาดความยืดหยุ่นเมื่อเจอกับเรื่องที่ไม่เป็นดั่งใจ หรือการยืนอยู่บนเส้นแบ่งของความเคารพนับถือในตัวเองกับเพิกเฉยความรู้สึกของผู้อื่น จนเกิดเป็นคำถามและปัญหามากมายในระดับสังคมหรือแม้แต่ประเทศถึงแนวทางการเลี้ยงดูเด็กในโลกยุคใหม่ ปัญหาเหล่านี้มีหลายคำตอบที่ซ่อนอยู่ในคำว่า Executive Function (EF) หรือ "ทักษะสมองส่วนหน้า" ที่มีส่วนสำคัญอย่างมาก เกี่ยวกับวิธีคิด และพฤติกรรมที่ส่งผลต่อตัวเด็กในระยะยาว เพื่อให้เด็กที่เกิดมากับเทคโนโลยีพร้อมเผชิญโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว EF คืออะไร และทำไมถึงสำคัญ ? Executive Function (EF) คือทักษะของสมองส่วนหน้าที่ทำหน้าที่เหมือน "ผู้บริหาร" คอยกำกับดูแลให้เราสามารถ ควบคุมความคิด อารมณ์ และการกระทำ เพื่อให้คนคนหนึ่งสามารถไปเป้าหมายได้สำเร็จ เช่น: ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าช่วงเวลาทองในการพัฒนา EF ที่ดีที่สุดคือ วัย 0-7 ปี หากเด็กมี EF ที่แข็งแกร่ง เขาจะสามารถปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ต่างๆ ได้ดี มีความยืดหยุ่นทางอารมณ์และความคิด ซึ่งไม่เพียงแต่ส่งผลดีต่อการเรียนรู้ แต่ยังเป็นรากฐานสำคัญของการเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพและรับผิดชอบต่อสังคมในอนาคต แต่ในทางกลับกัน เทคโนโลยีที่ทำให้ทุกอย่างง่ายและรวดเร็วทันใจ กำลังบั่นทอนทักษะการรอคอยและความอดทนของเด็กลงอย่างน่าเป็นห่วง เพราะมันลดโอกาสที่สมองจะได้ฝึกฝนทักษะเหล่านี้นั่นเอง…
25/11/2024
6 เสาหลักป้องกันอัลไซเมอร์ | แนวทางสู่สุขภาพสมองที่ดี
โรคอัลไซเมอร์เป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญ โดยเฉพาะในสังคมผู้สูงอายุ แต่คุณทราบหรือไม่ว่าเราสามารถลดความเสี่ยงของการเกิดโรคนี้ได้ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพียงเล็กน้อย ในบทความนี้ เราจะมาทำความรู้จักกับ 6 เสาหลักในการป้องกันโรคอัลไซเมอร์ที่คุณสามารถนำไปปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวัน 1. ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การออกกำลังกายเป็นหนึ่งในวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการป้องกันโรคอัลไซเมอร์ แม้ว่าจะไม่สามารถลดความเสี่ยงลงได้มากมายถึง 50 เปอร์เซ็นต์ ตามที่มีการกล่าวอ้างกันในโลกออนไลน์ แต่การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอนั้นมีประโยชน์อย่างมากต่อสุขภาพสมองอย่างแน่นอน คำแนะนำ 2. กระตุ้นสมองด้วยการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ การใช้สมองอย่างสม่ำเสมอเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาสุขภาพสมอง ซึ่งการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันโรคอัลไซเมอร์ แต่ยังช่วยสร้าง "กำลังสำรอง" ให้กับสมองอีกด้วย คำแนะนำ การฝึกฝนสมองตั้งแต่วัยเด็กจะช่วยสร้างพื้นฐานที่แข็งแกร่งสำหรับสุขภาพสมองในระยะยาว 3. รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพสมอง อาหารที่เรารับประทานมีผลโดยตรงต่อสุขภาพสมอง การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสมสามารถช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ได้ คำแนะนำ 4. พักผ่อนให้เพียงพอ การนอนหลับที่มีคุณภาพเป็นสิ่งสำคัญสำหรับสุขภาพสมอง การนอนน้อยหรือนอนไม่หลับอาจส่งผลเสียต่อการทำงานของสมองในระยะยาว คำแนะนำ สำหรับผู้สูงอายุ การงีบหลับสั้น ๆ ในช่วงกลางวัน (ไม่เกิน 1 ชั่วโมงและก่อนบ่าย 3 โมง) อาจเป็นประโยชน์ แต่ควรระวังไม่ให้กระทบต่อการนอนในเวลากลางคืน 5. จัดการความเครียด ความเครียดเรื้อรังและอาการซึมเศร้าเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์ การจัดการความเครียดอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาสุขภาพสมอง คำแนะนำ แม้ว่าความเครียดจะไม่ได้ทำให้เซลล์สมองทำลายตัวเองโดยตรง…
10/09/2024
Pathological Liar: โกหกจนเป็นนิสัย จริง ๆ แล้วอาจมาจากโรค
เคยรู้สึกสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนถึงโกหกบ่อยจนน่าตกใจ ? บางทีอาจไม่ใช่แค่การพูดเกินจริงเล็กน้อย แต่เป็นการสร้างเรื่องราวที่ไม่เคยเกิดขึ้นเลยด้วยซ้ำ จนกลายเป็นนิสัยที่ยากจะหยุดได้ พฤติกรรมแบบนี้เรียกว่า Pathological Liar หรือ “การโกหกจนเป็นโรค” หรือที่เราคุ้นเคยกันในชื่อว่า “โรคหลอกตัวเอง” ซึ่งส่งผลกระทบต่อทั้งตัวผู้โกหกเองและคนรอบข้างเป็นอย่างมาก โกหกแบบไหนคือ Pathological Liar ? Pathological Liar หมายถึง บุคคลที่มีความต้องการโกหกอย่างต่อเนื่อง โดยไม่มีเหตุผลที่ชัดเจน พวกเขาอาจโกหกเรื่องเล็กน้อยไปจนถึงเรื่องใหญ่โต เพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้ตัวเอง หลีกเลี่ยงปัญหา หรือเพียงแค่สนุกกับการสร้างเรื่องราวเท่านั้น พฤติกรรมนี้แตกต่างจากการโกหกทั่วไปตรงที่ผู้ป่วยมักไม่สามารถควบคุมตัวเองได้ และมักจะโกหกซ้ำ ๆ แม้จะรู้ว่าผิด ทำไมถึงติดนิสัยโกหก ? สาเหตุที่ทำให้คนกลายเป็น Pathological Liar ยังไม่แน่ชัดนัก แต่มีปัจจัยหลายอย่างที่อาจเกี่ยวข้อง เช่น ลักษณะสำคัญของ Pathological Liar ผลกระทบของ Pathological Liar การโกหกจนเป็นโรคส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของผู้ป่วยและคนรอบข้างอย่างมาก เช่น วิธีรับมือกับ Pathological Liar การรับมือกับคนที่เป็น Pathological Liar ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่มีสิ่งที่คุณสามารถทำได้…
30/08/2024
ทฤษฎี Terminal Lucidity เฮือกสุดท้ายของคนป่วยก่อนจากโลกนี้ไป
หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องราวสุดแสนลึกลับ เกี่ยวกับภาวะที่ผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่อาการหนักกลับฟื้นคืนสติ กลับมาพูดคุย หรือแม้แต่เดินเหินได้หลังจากนอนอยู่บนเตียงผู้ป่วยเป็นเวลานาน ก่อนที่เขาเหล่านั้นจะจากโลกนี้ไปหลังจากนั้นไม่นาน ภาวะนี้มีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า Terminal Lucidity หรือความชัดแจ้งสุดท้าย หรือแสงที่ปลายทางของชีวิต แม้จะมีชื่อเรียกแต่ที่มาที่ไปของภาวะนี้ยังคงเป็นปริศนาทั้งในทางการแพทย์ และวิทยาศาสตร์ บ้างก็ว่าเป็นพลังใจเฮือกสุดท้ายของผู้ป่วยเพื่อที่จะล่ำลาโลกนี้ไปอย่างสดใส BT beartai ขอชวนคุณมาสำรวจทฤษฎีที่ว่าด้วยเรื่องของ Terminal Lucidity กัน Terminal Lucidity มาจากไหน? ในภาพรวม เราอาจเรียกว่าฟื้นคืนก่อนจะเสียชีวิตในลักษณะนี้ว่าเป็น Terminal Lucidity แต่ในเชิงของข้อมูลแล้ว จุดเริ่มต้นของ Terminal Lucidity มักถูกผูกโยงกับภาวะทางสมอง อย่างภาวะสมอง โรคอัลไซเมอร์ และโรคทางอารมณ์ที่ส่งผลให้สูญเสียความทรงจำ สติ และตัวตนไป ความชัดแจ้งสุดท้ายจึงหมายถึงภาวะที่ผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านความจำ หรืออารมณ์ขั้นรุนแรงกลับมาจำคนรอบตัว หรือฟื้นคืนสติได้ราวกับปาฏิหาริย์ ก่อนจะเสียชีวิตในเวลาไม่กี่นาที ไม่กี่ชั่วโมง หรือไม่กี่วันให้หลัง อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาก็พบ Terminal Lucidity ในผู้ป่วยขั้นรุนแรงจากโรคอื่นได้ด้วยเช่นเดียวกัน อย่างโรคหลอดเลือดสมอง โรคมะเร็ง และโรคสมองที่ส่งผลต่อสมอง ความจำ และการรับรู้ของผู้ป่วย ทฤษฎีสาเหตุของ Terminal Lucidity…
EF (Executive Function) ทักษะสมองจำเป็นของเด็กเจนใหม่
05/08/2025
Read More
ภูษิต เรืองอุดมกิจ | 160 days ago
6 เสาหลักป้องกันอัลไซเมอร์ | แนวทางสู่สุขภาพสมองที่ดี
25/11/2024
Read More
กฤษณา กาญจนเพ็ญ | 413 days ago
Pathological Liar: โกหกจนเป็นนิสัย จริง ๆ แล้วอาจมาจากโรค
10/09/2024
Read Moreกฤษณา กาญจนเพ็ญ | 489 days ago
ทฤษฎี Terminal Lucidity เฮือกสุดท้ายของคนป่วยก่อนจากโลกนี้ไป
30/08/2024
Read Moreภูษิต เรืองอุดมกิจ | 500 days ago
28/08/2024
วิจัยชี้ ‘การศึกษาน้อย’ เพิ่มความเสี่ยงสมองเสื่อม
“มีการคาดการณ์ว่าในปี 2050 ทั่วโลกจะมีจำนวนผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมเพิ่มขึ้นถึง 125 ล้านคน” ในยุคที่ประชากรโลกมีอายุยืนยาวขึ้น ภาวะสมองเสื่อมกลับกลายเป็นปัญหาสุขภาพที่ทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ หลายคนอาจเข้าใจว่าโรคนี้เป็นเรื่องของพันธุกรรมหรือความชราที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ความจริงแล้ว มีปัจจัยหลายอย่างที่เราสามารถควบคุมได้ และมีส่วนสำคัญในการลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะสมองเสื่อม ภาวะสมองเสื่อมคืออะไร ? ภาวะสมองเสื่อม คือภาวะที่เซลล์ประสาทในสมองเสื่อมสภาพ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม ความคิด ความจำ และการใช้ชีวิตประจำวัน ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัวอย่างมาก จากข้อมูลล่าสุดของ The Lancet Commission on Dementia 2024 พบว่า มีปัจจัยเสี่ยงมากมายที่เกี่ยวข้องกับการเกิดภาวะสมองเสื่อม ซึ่งกระจายอยู่ตลอดช่วงชีวิตของเรา ตั้งแต่วัยเด็กไปจนถึงวัยชรา โดยสามารถแบ่งออกเป็น 3 ช่วงหลัก ๆ ได้แก่ ความเสี่ยงในช่วงต้นของชีวิต ช่วงกลางของชีวิต และช่วงปลายของชีวิต ความเสี่ยงในช่วงต้นของชีวิต : การศึกษาคือกุญแจสำคัญ ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุดในช่วงต้นของชีวิตคือ "การศึกษาน้อย" ซึ่งมีผลต่อความเสี่ยงในการเกิดภาวะสมองเสื่อมถึง 5 เปอร์เซ็นต์ นี่เป็นตัวเลขที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการศึกษาไม่เพียงแต่ให้ความรู้ แต่ยังช่วยฝึกสมองให้คิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นการสร้าง "cognitive…
13/08/2024
เมื่อสมองพึ่งพาเทคโนโลยีมากเกินไป จนลืมคิด ลืมจำ (Digital Amnesia)
ในยุคที่เทคโนโลยีก้าวล้ำไปไกล เราสามารถเข้าถึงข้อมูลได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส แต่คุณเคยสังเกตไหมว่า ยิ่งเราพึ่งพาอุปกรณ์ดิจิทัลมากเท่าไหร่ ความสามารถในการจดจำของเราก็ยิ่งแย่ลงเท่านั้น ? ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า "Digital Amnesia" หรือ "ภาวะสมองเสื่อมดิจิทัล" นั่นเอง Digital Amnesia คืออะไร ? “Digital Amnesia” หรือ “Google Effect” เป็นปรากฏการณ์ที่สมองของเราเริ่มพึ่งพาเทคโนโลยีดิจิทัลในการจดจำข้อมูลมากเกินไป จนทำให้ความสามารถในการจำของตัวเองลดลง เราจำอะไรได้น้อยลง และมักจะนึกถึงการค้นหาข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตเป็นอันดับแรก แทนที่จะพยายามนึกถึงข้อมูลนั้นด้วยตัวเอง ปรากฏการณ์นี้ถูกค้นพบครั้งแรกในปี 2011 โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ประเทศสหรัฐอเมริกา นำโดย Betsy Sparrow ซึ่งได้ตีพิมพ์ผลการวิจัยในวารสาร Science ทำไมเราถึงเป็น Digital Amnesia ? สาเหตุหลักของ Digital Amnesia มาจากการที่เราพึ่งพาเทคโนโลยีมากเกินไปในชีวิตประจำวัน เช่น สมองของเรามีกลไกการทำงานที่น่าทึ่ง มันจะเลือกจดจำสิ่งที่จำเป็นและทิ้งสิ่งที่ไม่จำเป็น เมื่อเรารู้ว่าสามารถหาข้อมูลได้ง่าย ๆ จากอินเทอร์เน็ต สมองจึงเลือกที่จะไม่เก็บข้อมูลนั้นไว้ เพื่อประหยัดพลังงานและพื้นที่สำหรับข้อมูลอื่น ๆ อาการของ Digital Amnesia…
04/07/2024
รู้ไว้…ป้องกันได้: 5 โรคจิตเวชที่คนไทยควรรู้
ในยุคสมัยที่เต็มไปด้วยความเครียดและความกดดัน โรคจิตเวชกลายเป็นปัญหาที่พบบ่อยมากขึ้นในสังคมไทย โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานที่ต้องเผชิญกับภาระหน้าที่และความท้าทายต่าง ๆ มากมาย บทความนี้จึงขอพาทุกคนไปรู้จักกับ "โรคจิตเวช" ที่พบบ่อยในหมู่คนไทย เพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจ ป้องกัน และรักษาโรคเหล่านี้ได้อย่างทันท่วงที 1. โรคซึมเศร้า: โรคยอดฮิตที่ใคร ๆ ก็เป็นได้ โรคซึมเศร้า (Depression หรือ Major Depressive Disorder: MDD) โรคที่คุ้นเคยของคนไทยใน ปัจจุบัน และเป็นโรคจิตเวชที่พบบ่อยที่สุดในประเทศไทย คือพบได้ประมาณ 10-20 เปอร์เซ็นต์ของประชากรทั้งหมด โดยอาการของโรคซึมเศร้านี้มีอยู่หลากหลายอาการ ไม่ว่าจะเป็นรู้สึกเศร้า หดหู่ เบื่อหน่าย ไม่อยากทำอะไร รู้สึกไร้ค่า นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร รู้สึกสิ้นหวัง หงุดหงิดง่าย รู้สึกว่าตัวเองเป็นภาระของผู้อื่น และอาจมีอาการทางกายร่วมด้วย เช่น อาการปวดหัว ปวดท้อง อาหารไม่ย่อย หากมีอาการดังกล่าวมากกว่า 2 สัปดาห์ ควรพบจิตแพทย์เพื่อประเมินอาการ เพราะความอันตรายของโรคนี้คือ อาจนำไปสู่การทำร้ายตัวเอง หรือความพยายามในการทำอัตวินิบาตกรรมของผู้ป่วยได้ 2. โรควิตกกังวล: กังวลเกินเหตุจนส่งผลต่อชีวิต…
26/06/2024
Nappuccino: เทคนิคการดื่มกาแฟ และนอนกลางวันที่จะทำให้ช่วงบ่ายง่ายกว่าเดิม
เคยไหม? เวลานั่งทำงานนาน ๆ หรืออ่านหนังสือมาก ๆ จนง่วง ใจก็อยากจะนอนหลับสักงีบ แต่กลัวจะหลับยาว วันนี้เรามีวิธีแก้ไขที่เป็นเทรนด์ใหม่ในกลุ่มคนรุ่นใหม่วัยทำงานที่กำลังได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางมาแนะนำ นั่นก็คือ "Nappuccino" หรือ “การดื่มกาแฟแล้วไปนอน” Nappuccino คืออะไร? “Nappuccino” มาจากคำว่า “Nap” ที่แปลว่า การงีบ และ “Cappuccino” หนึ่งในเมนูกาแฟยอดฮิตของใครหลายคน หมายถึง การดื่มกาแฟซักแก้วหลังอาหารกลางวันก่อนงีบสั้น ๆ ประมาณ 15-20 นาที เพื่อกระตุ้นระบบประสาท ให้ร่างกายรู้สึกสดชื่น และตื่นขึ้นมาอย่างมีพลัง หลายคนบอกว่ามันเหมือนการรีเซตตัวเองให้พร้อมลุยต่อไปอีกครึ่งวันได้อย่างสดใส เบื้องหลังความฮิตของ Nappuccino มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า ภาวะง่วงนอนในช่วงบ่ายนั้นเป็นเรื่องธรรมชาติของร่างกาย จากอาการง่วงนอนหลังการกินอาหาร (Food Coma) ซึ่งแทนที่เราจะต่อสู้หรือปฏิเสธมัน เราก็ควรนอนหลับตามสัญชาตญาณบ้าง แต่ก็ต้องระวังไม่งีบหลับนานจนเกินไป การศึกษาวิจัยหลายชิ้นระบุว่า หากงีบหลับในระยะสั้น ๆ ประมาณ 15-20 นาทีหลังจากดื่มกาแฟ จะช่วยกระตุ้นประสิทธิภาพการทำงาน ความจำ และพลังงานของสมองได้ดีกว่าการพยายามถ่างตาทำงานต่อโดยไม่พัก แถมยังไม่ทำให้รู้สึกเพลียหรือปวดหัวในตอนเย็นอีกด้วย ในบางประเทศ เช่น…
26/06/2024
Blursday “อาการหลงวันลืมคืน” ที่ใคร ๆ ก็เป็นได้
เคยไหม? ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกเหมือนวันนี้คือวันหยุด แต่พอมองปฏิทิน ดันเป็นวันทำงาน หรือบางครั้งหลังวันหยุดยาวก็มักสับสนว่า เอ๊ะ…วันนี้เป็นวันจันทร์ วันอังคาร หรือวันพฤหัสบดี หรือวันศุกร์กันแน่ ? อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของ "Blursday" หรือ "อาการหลงวันลืมคืน" นั่นเอง Blursday คืออะไร? Blursday เป็นคำผสมระหว่างคำว่า "Blur" ที่แปลว่า เบลอ ๆ มึน ๆ พร่ามัว ไม่ชัดเจน และ "Day" ที่แปลว่า วัน รวมเป็นภาษาไทยว่า “หลงวันลืมคืน” หมายถึง ภาวะที่เรารู้สึกสับสนในการแยกแยะระหว่างวันธรรมดาและวันหยุด สาเหตุหลัก ๆ มาจากวิถีชีวิตยุคใหม่ที่ทำงานหนัก พักผ่อนน้อย และใช้เวลากับหน้าจอนานเกินไป คำนี้เป็นศัพท์ใหม่ที่ถูกบัญญัติขึ้นโดย Oxford Dictionary ในปี 2020 มีความหมายว่า “วันใด ๆ ที่ไม่สามารถระบุแยกได้จากวันอื่น ๆ ในสัปดาห์” โดย Oxford ได้อธิบายเพิ่มเติมถึงสาเหตุว่า “...อาการนี้เกิดขึ้นเมื่ออยู่บ้านจนเกิดอาการไม่รู้วันไม่รู้คืน…
25/06/2024
กาแฟแก้วโปรดกับประโยชน์ต่อสุขภาพจิต
“กาแฟ” เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ 5 ของคนวัยทำงานหลาย ๆ คน แต่ทุกคนรู้มั้ยว่าการดื่มกาแฟนั้นส่งผลต่อสุขภาพจิตยังไงได้บ้าง? ซึ่งก็มีทั้งข้อดีข้อเสียเลยละ ช่วยบำรุงสมอง คาเฟอีนที่มีอยู่ในกาแฟ มีคุณสมบัติทางเคมีที่คล้ายคลึงกับอะดีโนซีนของสารกระตุ้นประสาท เมื่อเราดื่มคาเฟอีนเข้าไป มันก็จะจับกับตัวรับอะดีโนซีนในสมอง ปิดกั้นผลกระทบที่มาจากอะดีโนซีน ทำให้มีข้อดีเกิดขึ้นนั่นก็คือ ทำให้โดปามีน (สารแห่งความรู้สึกดี) ไหลได้อย่างอิสระมากขึ้น ทำให้เรารู้สึกมีพลังงานไหลเวียนแบบล้น ๆ และช่วยกระตุ้นทำให้เกิดความตื่นตัว ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะซึมเศร้า Michael Lucas นักศึกษาปริญญาเอกจาก Harvard T.H. Chan School of Public Health และเพื่อนร่วมงาน ได้ทำการติดตามข้อมูลจากผู้หญิงมากกว่า 50,730 คน ภายใต้โครงการ Nurses' Health Study เป็นเวลาเกือบ 25 ปี จนพบว่าผู้ที่ดื่มกาแฟอย่างน้อย 4 แก้วต่อวัน มีความเสี่ยงต่อการเป็นภาวะซึมเศร้าลดลง 20% เมื่อเทียบกับผู้ที่ดื่มกาแฟน้อยมากหรือไม่ดื่มเลย* และยังมีการศึกษาอีกชิ้นหนึ่งของ Lucas ที่เก็บข้อมูลจากผู้ชายเกือบ 43,600 คน พบว่าการดื่มกาแฟ…
05/06/2024
แผลทางใจมือสอง (Secondary Traumatization) เรื่องใหญ่สำหรับคนให้คำปรึกษา
“เรื่องของเขา แต่เราเจ็บ !” แผลทางใจมือสอง หรือ Secondary Traumatization คือภาวะ “ความเครียด” ที่ผู้ให้คำปรึกษาต้องแบกรับ และบางครั้งก็กลายมาเป็นแผลในใจแบบไม่รู้ตัว แผลทางใจมือสอง จะเกิดขึ้นเมื่อเราได้ไปรับฟังปัญหาความทุกข์ของผู้อื่น หรือมีคนนำเรื่องหนัก ๆ มาปรึกษาด้วย แม้การแชร์ประสบการณ์เหล่านั้นจะจบลงแล้ว แต่ผู้ที่รับฟังก็เกิดความรู้สึกจมดิ่งไปกับเรื่องที่ได้ยิน และสลัดความรู้สึกนั้นออกไปไม่ได้ จนเกิดความเครียด และรู้สึกทุกข์ตามมา ซึ่งเรื่องใหญ่ที่มักก่อให้เกิดแผลทางใจมือสอง เช่น ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงในการประสบกับภาวะแผลทางใจมือสอง เช่น นักบำบัด นักสังคมสงเคราะห์ ผู้ที่มักให้คำปรึกษาคนอื่น มักมีคนมาระบายทุกข์ด้วย นอกจากนี้ สมาชิกในครอบครัวหรือเพื่อนสนิทของผู้ที่เคยประสบเหตุการณ์หนัก ก็มีความเสี่ยงที่จะทุกข์จากปัญหาของคนที่ตัวเองสนิทด้วยเช่นกัน อาการของผู้ที่เริ่มเข้าสู่ภาวะ แผลทางใจมือสอง ทั้งนี้นอกเหนือไปจากการมอบความใส่ใจ พร้อมให้คำปรึกษาที่ดีกับผู้อื่นแล้ว ผู้ที่ให้คำปรึกษาเองก็ควรที่จะหาทางระบายความเครียดของตัวเองด้วยเช่นเดียวกัน รักษาชีวิตให้มีความสมดุล มีความเข้าใจต่อปัญหาชีวิตของผู้อื่น ในแบบที่ไม่นำเรื่องนั้นกลับมาทำร้ายตัวเอง เพียงเท่านี้ เราก็จะสามารถดูแลผู้อื่น ไปพร้อม ๆ กับการดูแลตัวเองได้อย่างมีคุณภาพ
04/06/2024
สมองฝ่อคืออะไร? พร้อมเช็กพฤติกรรมทำสมองฝ่อ
“ไม่กินมื้อเช้า อดนอน นอนคลุมโปง ดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ กินหวานเยอะไป ไม่ใช้ความคิด” สิ่งเหล่านี้คือพฤติกรรมต้องห้ามเพื่อป้องกัน “สมองฝ่อ” ที่หลายคนมักได้ยินจากคนรอบตัวที่ห่วงใย จริง ๆ แล้ว ภาวะ “สมองฝ่อ” คืออะไร เหมือนกับสมองเสื่อมหรือไม่ และมีพฤติกรรมใดบ้างที่เสี่ยงต่อการทำให้สมองฝ่อ Hack for Health ตอนนี้มีคำตอบ “สมองฝ่อ” ไม่ใช่ “สมองเสื่อม” ภาวะสมองฝ่อ เป็นอาการทางสมองที่หลายคนมักเข้าใจผิดและสับสนกับโรคสมองเสื่อม แต่ในความเป็นจริงแล้วภาวะสมองฝ่อไม่จำเป็นต้องสูญเสียความทรงจำเสมอไป อาการนี้จึงเป็นเรื่องที่ทุกคนควรทำความเข้าใจร่วมกัน เพื่อการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม “สมองฝ่อ” เป็นความผิดปกติของสมอง โดยเฉพาะด้านความจำที่เสื่อมลงไปทีละน้อย มีการเสื่อมของเซลล์สมอง มีจำนวนเซลล์น้อยลง จากการศึกษายังไม่เจอสาเหตุที่แท้จริง แต่อาการนี้มักพบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่มีอายุประมาณ 75 ปีขึ้นไป อาการของสมองฝ่อที่ต้องรู้ เนื่องจาก “สมองฝ่อ” คือการเจริญเติบโตของเซลล์สมองในทางลดขนาดลง ดังนั้น ความเกี่ยวข้องกับโรคต่าง ๆ จึงขึ้นอยู่กับตำแหน่งการฝ่อของสมอง หากเกิดการฝ่อในพื้นที่ควบคุมการทำงานใด ก็จะส่งผลต่อการทำงานนั้นโดยตรง เช่น หากสมองฝ่อบริเวณที่เกี่ยวกับการบันทึกความจํา ก็จะทำให้เป็นโรคสมองเสื่อมได้ ที่พบบ่อยสุดคือ “กลุ่มอัลไซเมอร์” ที่มีการฝ่อของสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความคิด…
27/05/2024
การศึกษาพบว่าคน 5-10 เปอร์เซ็นต์ไม่มีเสียงในหัว อาจทำให้ความจำแย่กว่าคนทั่วไป
หลายคนน่าเคยคุยกับเสียงของตัวเองในหัว (Inner Voice) หรือแม้แต่พูดกับตัวเองเวลาที่อยู่คนเดียว หรือเผลอพูดกับตัวเองเวลาอยู่กับคนอื่นก็ตาม ซึ่งเป็นเรื่องปกติมาก ๆ แต่ที่หลายคนไม่รู้เลย คือ บางคนไม่มีเสียงในหัว ไม่สามารถจินตนาการถึงเสียงของคำเหล่านั้นได้ หรือได้ยินเสียงในลักษณะนี้น้อยมาก ซึ่งอาจทำให้ประสิทธิภาพในการสื่อสาร และความจำเกี่ยวกับคำพูดนั้นแย่กว่าคนทั่วไป
24/05/2024
งานวิจัยพบว่าสถานะทางสังคมและเศรษฐกิจที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับภาวะสมองเสื่อมที่ลดลง
ชนชั้นทางสังคมเป็นเกณฑ์การแบ่งชนชั้นของคนในสังคม ถ้าจะให้แบ่งคร่าว ๆ ก็คงเป็นสูง กลาง และต่ำ แต่ในชีวิตความเป็นจริงแล้ว เราจะเห็นความแตกต่างทางชนชั้นที่ยิบย่อยมากไปกว่านั้น และแม้คำว่าปีนบันไดชนชั้นทางสังคมจะให้ความรู้สึกมักใหญ่ใฝ่สูง และทะเยอทะยาน แต่มนุษย์แทบทั่วทั้งโลกกำลังทำสิ่งนี้อยู่เพื่อเงินที่ดีขึ้น เพื่อสังคมรอบตัวที่ดีขึ้น และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ทั้งของตัวเอง และคนใกล้ตัว การศึกษาจากมหาวิทยาลัยโอซากา ประเทศญี่ปุ่นพบว่า สถานะทางเศรษฐกิจและสังคมที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับผลกระทบจากภาวะสมองเสื่อม (Dementia) ที่ลดลง ภาวะสมองเสื่อม คือภาวะเสื่อมถอยของสมอง ที่ส่งผลต่อกระบวนการคิด การใช้เหตุผล ความจำ พฤติกรรม และอารมณ์ ซึ่งเป็นภาวะรุนแรงที่ส่งผลต่อสุขภาพ และคุณภาพชีวิตของผู้คน และคนรอบตัวได้ ทีมนักวิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาประเมินด้านพฤฒาวิทยาแห่งประเทศญี่ปุ่น (Japan Gerontological Evaluation Study) ที่เก็บรวบรวมข้อมูลของผู้สูงอายุจำนวน 9,186 คนที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป เกี่ยวกับไลฟ์สไตล์ ปัญหาสุขภาพ และปัจจัยทางสังคม ตั้งแต่ปี 2010 ถึง 2016 ซึ่งก็พบข้อมูลที่น่าสนใจ สถานะทางสังคมและเศรษฐกิจสัมพันธ์กับสุขภาพของผู้สูงอายุ อย่างสถานะที่ดีขึ้นลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อม และสุขภาพที่ดีมากขึ้นในช่วงบั้นปลายของชีวิต แต่ในขณะเดียวกันผู้สูงอายุที่สถานะทางสังคมและเศรษฐกิจที่ลดลงเป็นกลุ่มที่สูญเสียสุขภาพที่ดี และอายุที่ยืนยาวไปมากที่สุดในช่วงหลังจากอายุ 75 ปี…
09/04/2024
รู้จัก “ภาวะ MCI” รู้ทันก่อนสมองเสื่อม
คุณเริ่มขี้ลืมแล้วหรือเปล่า ? คนในครอบครัวคุณเคยเผลอหลงลืมเอาของสำคัญ เช่น กุญแจรถ โทรศัพท์มือถือ ไว้ในตู้เย็นหรือไม่ ? ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) อย่างสมบูรณ์ไปเมื่อปี 2565 จากการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรสูงอายุภายในประเทศ ซึ่งมาพร้อมกับปัญหาสุขภาพต่าง ๆ และหนึ่งในนั้น คือ “ภาวะสมองเสื่อม” ซึ่งโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's Disease) ก็เป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะสมองเสื่อมที่พบได้มากที่สุด และพบได้ทั่วโลกเลยทีเดียว แต่รู้หรือไม่ว่า หากเรารู้จักสังเกต “สัญญาณเตือน” ก่อนเข้าสู่ภาวะสมองเสื่อมทั้งของตนเอง หรือบุคคลในครอบครัวได้ตั้งแต่มีอาการระยะเริ่มแรก การปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการดูแลรักษาอย่างเหมาะสมโดยเร็วที่สุด อาจช่วยแก้ไขสาเหตุหรือชะลอการดำเนินโรคของภาวะสมองเสื่อมได้ มารู้จักกับ “ภาวะการรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย” หรือ MCI (Mild Cognitive Impairment) ที่เริ่มพบได้บ่อยตั้งแต่วัยกลางคนขึ้นไปกันครับ สมองแค่บกพร่อง แต่ยังไม่ถึงขั้นเสื่อม ภาวะการรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย (Mild Cognitive Impairment) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า เอ็มซีไอ (MCI) เป็นสัญญาณเตือนหรือสัญญาณเริ่มต้นที่อยู่ระหว่างภาวะความสามารถของสมองถดถอยปกติตามวัย (Normal Aging) กับ ภาวะสมองเสื่อม…
13/03/2024
FAST & Stroke | รู้ทันสัญญาณโรคหลอดเลือดสมอง
คุณรู้หรือไม่ว่า… ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ระบุว่า โรคหลอดเลือดสมองเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของการเสียชีวิตและความพิการที่สำคัญของคนทั่วโลก และยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่า 1 ใน 4 ของประชากรที่มีอายุมากกว่า 25 ปีขึ้นไปเป็นโรคหลอดเลือดสมอง สำหรับประเทศไทยนั้น มีข้อมูลจากรายงานสถิติสาธารณสุข (สธ.) ในปี 2566 พบว่า ประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมากถึง 349,126 ราย เสียชีวิต 36,214 ราย เป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิง และผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีอายุน้อยกว่า 70 ปี แม้โรคหลอดเลือดสมองจะน่ากลัว แต่ 90% ของโรคนี้สามารถป้องกันได้ รู้จัก Stroke หรือโรคหลอดเลือดสมอง โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หมายถึง ภาวะที่สมองขาดเลือดเฉียบพลัน ส่งผลให้เนื้อเยื่อสมองตาย เกิดอาการทางระบบประสาท สูญเสียการทำงานของร่างกาย กลายเป็นอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือเสียชีวิต โรคหลอดเลือดสมอง แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ เป็นสาเหตุส่วนใหญ่ที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง โดยพบประมาณ 80…
23/02/2024
AI ค้นพบว่าสมองของผู้ชายและผู้หญิงมีรูปแบบการทำงานที่ต่างกัน
จากความแตกต่างที่เหมือนจะเล็กน้อยของโครโมโซม XX ของผู้หญิง และ XY ของผู้ชายส่งผลให้มนุษย์ทั้ง 2 เพศเกิดความแตกต่างกันในหลายด้าน ทั้งร่างกาย รูปแบบการใช้ชีวิต ไปจนถึงบทบาทหน้าที่ในสังคม แต่นอกเหนือจากสิ่งเหล่านี้แล้วโครโมโซมยังผลต่อรูปแบบให้สมองของผู้ชายและผู้หญิงทำงานแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ก่อนจะไปถึงเรื่อง AI ที่สามารถแยกแยะรูปแบบการทำงานของสมองระหว่างเพศ ต้องบอกก่อนว่านักวิทยาศาสตร์ตั้งสมมติฐานมาอย่างยาวนานถึงรูปแบบการทำงานของสมองที่แตกต่างกันของมนุษย์ผู้ชาย และมนุษย์ผู้หญิง เพราะด้วยโครโมโซมเพศที่แตกต่างกันส่งผลต่อฮอร์โมนในสมองที่หลั่งออกมาตั้งแต่เกิด เปลี่ยนผ่านเข้าสู่ช่วงวัยรุ่น วัยหนุ่มสาว และวัยชรา ส่งผลให้เกิดความแตกต่างและหลากหลายด้านความคิด พฤติกรรม และปัญหาสุขภาพ แต่ก่อนหน้านี้ยังไม่มีเทคนิคหรือองค์ความรู้ที่สามารถยืนยันสมมติฐานข้อนี้ได้อย่างเป็นรูปธรรม แต่การสร้างแบบจำลอง AI ของโรงเรียนแพทย์ มหาวิทยาลัยสแตนด์ฟอร์ดสามารถแยกแยะรูปแบบการทำงานระหว่างสมองของผู้ชาย และผู้หญิงได้แม่นยำถึง 90 เปอร์เซ็นต์ AI ตัวนี้ถูกสร้างให้เป็นเครือข่ายระบบประสาทเชิงลึกที่สามารถแยกแยะข้อมูลจากภาพถ่ายเอ็มอาร์ไอสมอง โดยทีมนักวิจัยได้ป้อนข้อมูลลักษณะของสมองขนาดใหญ่ที่รวบรวมไว้ ซึ่งมีภาพถ่ายสมอง และข้อมูลของเพศเพื่อให้ AI ใช้เรียนรู้ ในการทดสอบ ทีมนักวิจัยได้ใช้ตัวอย่างสมองกว่า 1,500 ชุดข้อมูลในการให้ AI ช่วยวิเคราะห์ โดยผลลัพธ์ออกมาถูกต้องเกือบทั้งหมด และพบว่า AI ตัวนี้สามารถแยกแยะลักษณะและรูปแบบการทำงานของสมองแต่ละส่วนที่มีความซับซ้อนและแตกต่างกันในคนแต่ละเพศ นอกจากฐานข้อมูลที่ทีมวิจัยนี้นำมาใช้แล้ว ทีมยังได้ทดลองนำเอาฐานข้อมูลจากสถาบัน หรือหน่วยงานอื่นมาใช้ทดสอบ ซึ่งได้ผลลัพธ์ที่แม่นยำเช่นเดียวกัน นอกจากการทดสอบให้ AI…
14/02/2024
แบคทีเรียที่พบในลำไส้ของมนุษย์อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์
โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease) เป็นโรคสมองเสื่อมที่พบได้บ่อยมากชนิดหนึ่งในผู้สูงอายุ ซึ่งเกิดจากการที่เซลล์สมองเสื่อม และฝ่อลงส่งผลให้เกิดอาการหลงลืม คิดช้า พูดช้า เกิดปัญหาด้านอารมณ์ และส่งผลต่อการใช้ชีวิต แพทย์รู้ว่าปัจจัยเสี่ยงบางอย่างเพิ่มความเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์ได้ แต่ปัจจุบันยังไม่มีการยืนยันสาเหตุของโรคนี้ โดยล่าสุดข้อมูลพบว่าแบคทีเรียที่พบในลำไส้มนุษย์สัมพันธ์กับโรคอัลไซเมอร์ เชื้อชนิดนี้ชื่อว่า เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร (Helicobacter pylori) หรือเอชไพโลไร คุณอาจไม่คุ้นกับชื่อนี้ แต่แบคทีเรียชนิดนี้พบได้ทั่วไป ‘ในลำไส้ของมนุษย์!’ ในช่วงที่เชื้อโรคในลำไส้สมดุล เชื้อชนิดนี้อาจไม่ได้ส่งผลเสียอะไร แต่เมื่อลำไส้เสียสมดุล อาจเกิดการติดเชื้อชนิดนี้ และทำให้เกิดอาการอาหารไม่ย่อย กระเพาะอาหารอักเสบ แผลในกระเพาะ และยังสัมพันธ์กับโรคมะเร็งกระเพาะอาหาร ซึ่งการศึกษาชิ้นนี้ได้ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการของสมาคมอัลไซเมอร์ เขาได้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอาการที่เกิดจากเอชไพโลไร กับความเสี่ยงของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ ผ่านการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพของชาวสหราชอาณาจักรกว่า 4 ล้านคนที่มีอายุมากกว่า 50 ปี ตั้งแต่ช่วง 1988 ถึง 2019 จากการวิเคราะห์ข้อมูล พวกเขาพบว่าคนที่มีอาการในระบบทางเดินอาหารจากการติดเชื้อชนิดนี้มีความเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์เพิ่มขึ้นราว 11 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งหากผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยงอื่น อย่างมีโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคอ้วน สูบบุหรี่ หรือคนในครอบครัวมีประวัติโรคอัลไซเมอร์ก็อาจเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์มากขึ้นไปอีก แต่ทีมนักวิจัยยังไม่ทราบกลไกแน่ชัดว่าทำไมคนที่ติดเชื้อชนิดนี้ถึงเกิดความเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์ตามมาด้วย ปัจจุบันยังอยู่ระหว่างการศึกษาเพิ่มเติม ในเบื้องต้น ถ้าคุณไม่อยากเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไพโลไร…
24/01/2024
ทำไมกลิ่นถึงส่งผลต่อสมอง และอารมณ์ได้?
“นาสิกสัมผัส” หรือ การดมกลิ่น เป็นหนึ่งในการกระตุ้นอารมณ์ชั้นดี ที่หลาย ๆ คนมองข้าม งานวิจัยใหม่ ๆ ทำให้เราเข้าใจมากขึ้นว่า กลิ่นมีความสัมพันธ์กับอารมณ์มาก ๆ เพราะประสาทของการรับกลิ่นสามารถถ่ายทอดไปยังสมองได้เร็วกว่ากระแสประสาทชนิดอื่น ๆ อีก! มีการส่งตรงกลิ่นจากจมูกไปยังสมองส่วน Limbic system ซึ่งเป็นระบบส่วนหนึ่งที่ควบคุมอารมณ์และความรู้สึกต่าง ๆ ทำให้หลังจากที่เราสูดกลิ่นที่ถูกใจเข้าไปแล้ว เราจะมีความฟินมาก ๆ และยังนำมาใช้ประโยชน์ได้แบบหลากหลายด้วย มีการใช้กลิ่นเพื่อบำบัดความเครียด เรียกว่า Aromatherapy เช่น การสูดดมน้ำมันหอมระเหยกลิ่นลาเวนเดอร์ ที่ช่วยลดความเศร้า และคลายความเครียด ร่วมกับการทำสมาธิและผ่อนคลายจิตใจ การสูดกลิ่นบางกลิ่นที่ถูกสะกดลึกอยู่ในความทรงจำ จะยังช่วยกระตุ้นความทรงจำในเหตุการณ์นั้นให้กลับคืนมาอีกด้วย เช่น ได้กลิ่นบ้านที่เคยอยู่ตอนเด็ก ๆ ทำให้คิดถึงเรื่องสมัยเด็กขึ้นมา กลิ่นยังมีส่วนช่วยในการปลุกเร้าอารมณ์ทางเพศอีกด้วย เช่น กลิ่นวานิลลา ที่จะทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนเทสโตสเตอโรน และเอสโตรเจนออกมา ช่วยเพิ่มสมรรถภาพทางเพศได้ดี ทำให้หลาย ๆ คนบิลด์คนรักก่อนทำกิจกรรมหนัก ด้วยกลิ่นหอม ๆ แบบนี้ หรือเอาง่าย ๆ แค่เราดมยาดม ก็รู้สึกดีและชื่นใจแล้วใช่มั้ยละ? เพราะยาดมส่วนใหญ่มีส่วนผสมของเมนทอลและการบูร ที่ทำให้ดมแล้วรู้สึกดี…PR Partners
See All
Read More
