อาหารที่อร่อยและประหยัดเวลา อย่างอาหารแปรรูปถือว่าเป็นของที่ใคร ๆ ก็ชอบ เพราะชีวิตยุคปัจจุบันที่ต้องแข่งกับเวลาในทุก ๆ วัน แม้จะสะดวก แต่อย่างที่รู้กันดีว่าอาหารแปรรูปส่งผลเสียต่อสุขภาพ
ผลการศึกษาล่าสุดจากความร่วมมือระดับนานาชาติ นำโดยมหาวิทยาลัยโมนาช (Monash University) มหาวิทยาลัยเซาเปาโล (University of São Paulo) และมหาวิทยาลัยดีกิ้น (Deakin University) ได้ออกมาเปิดเผยความจริงที่น่ากังวลว่า
‘อาหารแปรรูปสูง’ Ultra-Processed Foods (UPFs) ที่ผ่านกระบวนการทางอุตสาหกรรมหลายขั้นตอน และมักมีส่วนผสมและวัตถุเจือปนอาหารมากกว่า 5 อย่างขึ้นไป สิ่งนี้กำลังทำลายความสามารถในการโฟกัสของสมองเราอย่างช้า ๆ
งานวิจัยชิ้นนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Alzheimer’s & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างของคนวัยกลางคนและผู้สูงอายุชาวออสเตรเลียกว่า 2,100 คน
ซึ่งผลลัพธ์ชี้ให้เห็นว่า แม้จะมีการเพิ่มสัดส่วนของอาหารแปรรูปเพียงเล็กน้อยในแต่ละวัน ก็เพียงพอที่จะทำให้คะแนนการทดสอบด้านสมาธิและการประมวลผลของสมองลดต่ำลงอย่างมีนัยสำคัญ
แค่ขนมห่อเดียวก็ส่งผลแล้ว ?
ดร. บาร์บารา คาร์โดโซ (Dr. Barbara Cardoso) จากภาควิชาโภชนาการ สรีรวิทยา และอาหาร และสถาบันหัวใจวิคตอเรีย (Victorian Heart Institute) มหาวิทยาลัยโมนาช อธิบายว่า ทุก ๆ 10% ของพลังงานที่เพิ่มขึ้นจากอาหารกลุ่ม UPFs จะทำให้ความสามารถในการจดจ่อทางสายตา (Visual Attention) ลดลงอย่างเห็นได้ชัด
และเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น การเพิ่มขึ้น 10% นั้นเทียบเท่ากับการกินขนมมันฝรั่งทอดมาตรฐานเพียง 1 ถุง หรือการดื่มน้ำอัดลม 1 กระป๋อง ในแต่ละวัน ปริมาณเท่านี้เพียงพอที่จะทำให้การโฟกัสของสมองแย่ลงกว่าเดิมแล้ว
ความเชื่อผิด ๆ เรื่องอาหารสุขภาพ
หนึ่งในการค้นพบที่น่าประหลาดใจที่สุดคือ ผลกระทบเชิงลบของอาหารแปรรูปเกิดขึ้นกับทุกคน แม้แต่ในกลุ่มคนที่พยายามดูแลตัวเองด้วยการกินอาหารแบบ ‘เมดิเตอร์เรเนียนไดเอต’ (Mediterranean Diet) ที่เน้นผักและไขมันดีเป็นหลักก็ตาม
นั่นหมายความว่ากระบวนการผลิตอาหารแปรรูป มีความอันตรายในตัวมันเอง ไม่ว่าอาหารมื้ออื่นของเราจะดีแค่ไหนก็ตาม เพราะการแปรรูปขั้นสูง มักเข้าไปทำลายโครงสร้างเซลล์ตามธรรมชาติของวัตถุดิบ และเติมสารปรุงแต่งที่เป็นอันตราย ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดการอักเสบในระบบประสาท จนนำไปสู่ความเสื่อมถอยของสมอง
แม้ว่างานวิจัยนี้จะยังไม่พบความเชื่อมโยงโดยตรงกับการสูญเสียความจำในระยะสั้น แต่ ดร. คาร์โดโซ เตือนว่าสมาธิและการจดจ่อ คือรากฐานสำคัญของกระบวนการทำงานของสมอง ทั้งการเรียนรู้และการแก้ปัญหา หากพื้นฐานนี้ถูกกัดเซาะไปเรื่อย ๆ จะกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดโรคสมองเสื่อม (Dementia) ในระยะยาว
อาหารแปรรูป ควรเลี่ยงอย่างไร ?
อาหารกลุ่ม UPFs นั้นอยู่รอบตัวเรามากกว่าที่คิด ตั้งแต่น้ำอัดลม ขนมถุง ไปจนถึงอาหารแช่แข็งพร้อมทาน (Ready-made meals) ซึ่งในปัจจุบันพบว่าผู้คนได้รับพลังงานจากอาหารเหล่านี้สูงถึง 42% ของปริมาณที่กินทั้งหมดในแต่ละวัน
การป้องกันสมองเสื่อมไม่ได้มีเพียงแค่การฝึกสมองหรือเล่นเกมทายปัญหาเท่านั้น แต่เริ่มได้จากการเลือกสิ่งที่ใส่เข้าไปในปากและร่างกาย การลดปริมาณอาหารที่ผ่านการแปรรูป และหันกลับไปหาอาหารสดใหม่ จึงเป็นวิธีที่ง่ายและดีที่สุด ในการรักษาสมองของเราให้ยาวนานขึ้น
