หลายคนน่าจะเคยได้ยินเกี่ยวกับยาลดน้ำหนักยอดฮิต ผ่านกระแส “การปักปากกา” ที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลก แต่จริง ๆ แล้วเป็นยารักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และยาควบคุมน้ำหนักที่ใช้ตัวยาเดียวกันคือ เซมากลูไทด์ (Semaglutide) ซึ่งช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและทำให้อิ่มนาน จึงถูกนำมาใช้รักษาโรคอ้วนและควบคุมน้ำหนักอย่างแพร่หลาย
ล่าสุดมีงานวิจัยใหม่ที่ชวนสนใจ เมื่อพบว่าตัวยานี้อาจไม่ได้มีประโยชน์แค่เรื่องน้ำหนัก แต่อาจจะช่วยให้ร่างกายเสื่อมช้าลงในระดับเซลล์ได้อีกด้วย
นักวิจัยจาก University of California San Diego ได้ศึกษาผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อ HIV จำนวน 108 คน โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้รับ “ยาเซมากลูไทด์” ติดต่อกัน 32 สัปดาห์ ส่วนอีกกลุ่มได้รับ “ยาหลอก” เพื่อใช้เปรียบเทียบผล เพราะคนกลุ่มนี้มักมีการอักเสบเรื้อรังและมีแนวโน้มที่ร่างกายจะเสื่อมเร็วกว่าคนทั่วไป ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของตัวบ่งชี้ความแก่ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
หลังจบการทดลองนักวิจัยนำตัวอย่างเลือดมาตรวจสิ่งที่เรียกว่า ตัวบ่งชี้ความแก่ทางชีวภาพซึ่งเปรียบเสมือน “นาฬิกาของร่างกาย” ที่ช่วยบอกว่าเซลล์ในร่างกายกำลังเสื่อมเร็วหรือช้ากว่าอายุจริงของเรา
ความแก่ทางชีวภาพ คืออะไร ?
อายุบนบัตรประชาชนบอกแค่ว่าเราเกิดมาแล้วกี่ปี แต่ไม่ได้บอกว่าร่างกายของเรา “แก่” แค่ไหน เพราะคนอายุเท่ากันอาจมีสุขภาพและการเสื่อมของเซลล์แตกต่างกันได้
นักวิทยาศาสตร์จึงใช้แนวคิดที่เรียกว่า ความแก่ทางชีวภาพ (Biological Aging) ซึ่งเป็นการประเมินอายุของร่างกายในระดับเซลล์ โดยอาศัยการเปลี่ยนแปลงของ DNA ผ่านเครื่องมือที่เรียกว่า Epigenetic Clock เปรียบเสมือน “นาฬิกาที่บอกอายุของเซลล์” เพื่อดูว่าร่างกายกำลังเสื่อมเร็วหรือช้ากว่าอายุจริง
แล้วทำไมยาลดน้ำหนักถึงอาจช่วยได้ ?
โดยนักวิจัยเชื่อว่า เซมากลูไทด์อาจไม่ได้ออกฤทธิ์ “ชะลอวัย” โดยตรง แต่ช่วยลดปัจจัยที่เร่งให้ร่างกายเสื่อม เช่น ไขมันสะสมในช่องท้อง ซึ่งสัมพันธ์กับโรคเรื้อรังหลายชนิด และการอักเสบเรื้อรัง ที่เกิดขึ้นในร่างกายโดยที่เราอาจไม่รู้ตัว เมื่อปัจจัยเหล่านี้ลดลง เซลล์ในร่างกายก็อาจเสื่อมช้าลง ทำให้ตัวชี้วัดความแก่ทางชีวภาพมีแนวโน้มดีขึ้น
ผลการทดลองยังพบว่า ผู้เข้าร่วมประมาณ 42% มีค่าตัวชี้วัดที่บ่งบอกว่า ร่างกายเสื่อมช้าลง และคนกลุ่มนี้ยังมี ไขมันสะสมในตับลดลง มากกว่ากลุ่มอื่นด้วย ขณะที่ประมาณ 34% มีตัวชี้วัดที่เชื่อมโยงกับ ความเสี่ยงเสียชีวิตจากโรคต่าง ๆ ดีขึ้น ส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของผู้เข้าร่วม มีเทโลเมียร์ (Telomere) หรือ “ปลอกป้องกัน” ที่อยู่ปลาย DNA ยาวขึ้น ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับสุขภาพของเซลล์ที่ดีขึ้น และยังมีแนวโน้มเดินได้เร็วขึ้น สะท้อนว่าสมรรถภาพร่างกายอาจดีขึ้นหลังได้รับยา
แต่ยังไม่ใช่ “ยาชะลอวัย”
จากผลการศึกษาครั้งนี้ แม้จะเปิดมุมมองใหม่ที่น่าสนใจ แต่นักวิจัยย้ำว่า ยังไม่ใช่หลักฐานที่เพียงพอจะบอกว่ายานี้ช่วยชะลอวัยได้ในคนทั่วไป เพราะการทดลองทำในผู้ป่วย HIV ซึ่งมีลักษณะทางสุขภาพเฉพาะที่มีแนวโน้มแก่เร็วกว่าคนทั่วไป และการวิเคราะห์เรื่องความแก่ก็ไม่ใช่เป้าหมายหลักของงานวิจัย ดังนั้น ยังต้องมีการศึกษาในคนหลากหลายกลุ่มและติดตามผลในระยะยาว เพื่อให้ตอบได้ชัดเจนว่า เซมากลูไทด์ช่วยให้คน “แก่ช้าลง” ได้จริง หรือเพียงช่วยให้ตัวชี้วัดสุขภาพบางอย่างดีขึ้นเท่านั้น
และหากสนใจใช้ยากลุ่มนี้เพื่อลดน้ำหนักหรือหวังผลเรื่องการชะลอวัย ไม่ควรซื้อมาใช้เอง เพราะเซมากลูไทด์เป็นยาที่ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย รวมถึงผลกระทบอื่น ๆ ที่แตกต่างกันในแต่ละคน ดังนั้น ก่อนตัดสินใจใช้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมและความปลอดภัยก่อนเสมอ
