เวลาพูดถึงคนที่ตับเสียหายหนัก วิธีที่หลายคนนึกถึงคงเป็นการปลูกถ่ายตับ แต่ปัญหาคือจำนวนตับที่บริจาคไม่เพียงพอ ทำให้ผู้ป่วยส่วนมากต้องรอคิวนาน
งานวิจัย ‘ตับจิ๋ว’ จาก MIT นำโดย ซานกีตา พาเทีย (Sangeeta Bhatia) เลยกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังแนวคิดที่จะฉีดเนื้อเยื่อตับเข้าไปช่วยทำงานแทนตับที่เสียหาย อาจเป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถปลูกถ่ายตับได้
ทีมวิจัยสร้างเนื้อเยื่อนี้จากเซลล์ตับของมนุษย์ (hepatocytes) ผสมกับไมโครสเฟียร์ไฮโดรเจล และเซลล์ที่เรียกว่า Fibroblast ที่ช่วยให้เซลล์ตับอยู่รอดและมีเส้นเลือดเข้ามาเลี้ยง
เนื้อเยื่อนี้สามารถฉีดผ่านเข็มเข้าไปในร่างกายได้ พอเข้าไปแล้ว ไมโครสเฟียร์จะรวมตัวกันเป็นโครงสร้างเล็ก ๆ ช่วยให้เซลล์ตับเกาะอยู่รวมกัน และค่อย ๆ เชื่อมต่อกับเส้นเลือดรอบ ๆ
นักวิจัยได้ลองฉีดเข้าไปในเนื้อเยื่อไขมันแถวช่องท้องของหนู และใช้อัลตราซาวนด์ช่วยบอกตำแหน่ง หลังจากนั้นก็เจอว่าเซลล์ตับสามารถรวมตัวกันเป็นก้อนเนื้อเยื่อและมีเส้นเลือดเข้ามาเลี้ยงได้
ที่สำคัญคือเซลล์พวกนี้ยังทำงานได้ สามารถสร้างโปรตีนและเอนไซม์ที่ตับปกติสร้าง และยังสามารถทำงานได้ตลอดช่วง 8 สัปดาห์ที่นักวิจัยติดตามดู
แนวคิดนี้เลยไม่ใช่การเอาตับจิ๋วไปเปลี่ยนแทนตับทั้งก้อน แต่เป็นการเพิ่มเนื้อเยื่อตับเข้าไปช่วยทำงานบางส่วน และในอนาคตอาจใช้เป็นตัวช่วยประคองอาการผู้ป่วยที่ตับทำงานผิดปกติ หรือระหว่างรอปลูกถ่ายตับ
แต่ตอนนี้ยังบอกไม่ได้ว่าวิธีนี้จะใช้กับคนได้จริง เพราะยังอยู่ในขั้นทดลองกับสัตว์ และต้องพัฒนาต่ออีกหลายเรื่อง ทั้งการทำให้เซลล์อยู่รอดได้นานขึ้น เพิ่มปริมาณเนื้อเยื่อ และป้องกันไม่ให้ร่างกายต่อต้านเซลล์ที่มาจากผู้บริจาค
แต่ถ้าพัฒนาต่อจนใช้กับคนได้ วิธีนี้ก็อาจเป็นอีกทางสำหรับผู้ป่วยโรคตับ และช่วยไม่ให้ต้องพึ่งแต่การปลูกถ่ายตับเท่านั่น
