กลับมาอีกครั้งกับสภาวะ “ไร้เงา” ชาวกรุงเทพฯ เตรียมตัวเจอ 26 เมษายนนี้

อาจฟังดูแปลก ๆ เมื่อเราจะได้มีช่วงเวลาที่ “ไร้เงา” กันบ้าง แต่มันมีอยู่จริงนะ แล้วยังเกิดเป็นประจำทุกปีด้วย สำหรับชาวกรุงเทพฯ เหตุการณ์นี้จะเกิดขึ้นในวันที่ 26 เมษายน ที่จะถึงนี้ มันเกิดขึ้นได้อย่างไร แล้วพื้นที่อื่นจะเกิดไหม มาอ่านให้หายสงสัยกันตรงนี้ 

นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ หัวหน้างานบริการวิชาการทางดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.) อธิบายว่า เหตุการณ์ “ไร้เงา” เกิดจากปรากฏการณ์ “ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก” ซึ่งในไทยจะเกิดขึ้นในช่วงเดือนเมษายน – พฤษภาคม และและกรกฎาคม-กันยายน ของทุกปี

แล้วปรากฏการณ์ “ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก” คืออะไร ทำไมจึงทำให้ “ไร้เงา” ได้ ? 

ปกติแล้ว เมื่อมองจากโลก ดวงอาทิตย์จะโคจรเปลี่ยนตำแหน่งการขึ้นตกอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ด้วยตำแหน่งที่ตั้งของประเทศไทยอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร ระหว่างละติจูด 5-20 องศาเหนือ ส่งผลให้ในหนึ่งปี ดวงอาทิตย์จะเคลื่อนผ่านใกล้จุดเหนือศีรษะ หรือตั้งฉากกับพื้นที่ในประเทศไทยถึง 2 ครั้ง โดยดวงอาทิตย์จะโคจรพาดผ่านแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ ทำให้แต่ละจังหวัดของประเทศไทยเห็นดวงอาทิตย์ผ่านเหนือศีรษะไม่พร้อมกัน

สำหรับปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ตั้งฉากครั้งแรกของปีนี้ ดวงอาทิตย์จะโคจรมาอยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับประเทศไทย เริ่มจากทางภาคใต้ ณ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2563 ที่ผ่านมา หลังจากนั้นดวงอาทิตย์จะขยับโคจรมาตั้งฉากกับพื้นที่ด้านเหนือขึ้นมาเรื่อย ๆ และจะตั้งฉากกับพื้นที่เหนือสุดของประเทศไทย ณ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ในวันที่ 22 พฤษภาคม 2563

สำหรับกรุงเทพมหานคร ดวงอาทิตย์จะตั้งฉากเหนือศีรษะพอดี ในวันที่ 26 เมษายน 2563 เวลาประมาณ 12:16 น.  เมื่อดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับพื้นโลก เงาจะตกอยู่ใต้วัตถุพอดี ไม่มีเงาทอดออกมา เราสามารถนำวัตถุต่าง ๆ มาวางตั้งเพื่อสังเกตการณ์ดูได้ หรือจะยืนถ่ายภาพโดยใช้มือประกบแนบขึ้นเหนือศีรษะ ก็จะพบว่าเงาของเราหายไปหรือเหลือน้อยมาก ๆ เพราะตกอยู่ใต้เท้าพอดี ไม่เฉียงไปด้านใดด้านหนึ่ง จนดูเหมือนไม่มีเงานั่นเอง

 

ตารางแสดงวันเวลาดวงอาทิตย์ตั้งฉากในประเทศไทยครั้งที่ 1 ของปี 2563

จังหวัด

ครั้งที่ 1

วันที่

เวลา

อำเภอเบตง ยะลา

4 เมษายน 

12.18 น.

สงขลา

8 เมษายน12.19 น.

ภูเก็ต

10 เมษายน12.28 น.

พัทยา ชลบุรี

24 เมษายน

12.15 น.

ฉะเชิงเทรา

26 เมษายน

12.13 น.

กรุงเทพฯ

26 เมษายน

12.16 น.

ลพบุรี

30 เมษายน

12.15 น.

นครราชสีมา

30 เมษายน

12.09 น.

อุบลราชธานี

1 พฤษภาคม

11.58 น.

นครสวรรค์

3 พฤษภาคม

12.16 น.

ขอนแก่น

5 พฤษภาคม

12.05 น.

สกลนคร

8 พฤษภาคม

12.00 น.

อุดรธานี

9 พฤษภาคม

12.05 น.

ลำปาง

12 พฤษภาคม

12.18 น.

เชียงใหม่14 พฤษภาคม

12.20 น.

อำเภอแม่สาย เชียงราย22 พฤษภาคม

12.17 น.

 

ตารางแสดงวันเวลาดวงอาทิตย์ตั้งฉากครั้งที่ 1 ของปี 2563 

ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร และหอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 

จังหวัด

ครั้งที่ 1
วันที่

เวลา

อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร

อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่

14 พฤษภาคม

12.21 น.

หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบพระชนมพรรษา นครราชสีมา

30 เมษายน

12.09 น.

หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบพระชนมพรรษา ฉะเชิงเทรา26 เมษายน

12.13 น.

หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบพระชนมพรรษา สงขลา7 เมษายน

12.20 น.

 

ตั้งฉากแบบนี้ โลกก็รับพลังงานจากดวงอาทิตย์เต็ม ๆ สิ ถ้าแบบนี้วันนั้นจะถือเป็นวันที่ร้อนที่สุดด้วยไหม ?

ปรากฏการณ์ดังกล่าวทำให้พื้นโลกได้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์อย่างเต็มที่จริง อย่างไรก็ตาม อุณหภูมิในวันดังกล่าวจะสูงสุดหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ปริมาณฝน เมฆ อิทธิพลจากมรสุม ความร้อนสะสมในบรรยากาศ ฯลฯ ก็ล้วนอาจส่งผลต่ออุณหภูมิได้ วันดังกล่าวจึงอาจไม่ใช่วันที่ร้อนที่สุด

ปรากฏการณ์นี้ถือเป็นอีกหนึ่งปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าติดตาม แถมยังสังเกตดูได้ง่ายจาก “เงา” ของเราอีกด้วย ยังไงก็อย่าลืมลองสังเกตและบันทึกภาพไว้เป็นที่ระลึกกันนะครับ

อ้างอิง

 

พิสูจน์อักษร : สุชยา เกษจำรัส